خلاصه و وضعیت کلی
وزیر ساختوساز فدرال، ورنا هوبرتس (Verena Hubertz، حزب SPD)، در مرکز یک بحث سریع و پرتنش درباره آینده Wohngeld (کمکهزینهٔ مسکن) قرار دارد. پس از اعلامیههای اولیه دربارهٔ کاهشهای شدید، اکنون یک پیشنویس لایحه نشان میدهد که میزان کاهشها در کوتاهمدت کمتر از آنچه ابتدا گفته شده بود خواهد بود؛ اما هدف کلی کاهش سالانهٔ حدود دو میلیارد یورو همچنان از سال 2028 دنبال میشود.
| سال | صرفهجویی در بودجهٔ فدرال | صرفهجویی در ایالات | مجموع تقریبی |
|---|---|---|---|
| 2027 | 738 میلیون یورو | 738 میلیون یورو | حدود 1.5 میلیارد یورو |
| 2028 به بعد | ~1 میلیارد یورو | ~1 میلیارد یورو | حدود 2 میلیارد یورو در سال |
بهطور مشخص، پیشنویس وزارتخانه نشان میدهد که صرفهجویی ۱۰۰۰ میلیون یورویی در بودجهٔ فدرال برای سال 2027 کامل محقق نمیشود. برای 2027 میزان صرفهجویی در بودجهٔ فدرال 738 میلیون یورو و سهم ایالات نیز به همان مقدار کاهش خواهد یافت؛ بنابراین مجموع صرفهجویی برای 2027 حدود 1.5 میلیارد یورو است، نه دو میلیارد یورو که قبلاً اعلام شده بود. از 2028 به بعد اما انتظار میرود که هر یک از بودجهٔ فدرال و ایالات حدود یک میلیارد یورو در سال صرفهجویی کنند که مجموعاً به حدود دو میلیارد یورو میرسد.
مکانیسمهای پیشنهادی برای کاهشها
پیشنویس لایحه سه محل اصلی برای اجرای صرفهجوییها معرفی میکند که هر کدام تأثیر قابلتوجهی بر Anspruch (حق دریافت) Wohngeld خواهند داشت.
سه اقدام اصلی در لایحه
- نیمهشدن Pauschale هزینهٔ گرمایش در Wohngeld: این اقدام بهویژه برای خانوارهایی با هزینهٔ انرژی بالا کاهش محسوس را به همراه خواهد داشت.
- لغو افزایش برنامهریزیشدهٔ Wohngeld در 1 ژانویهٔ 2027: بهبودِ مورد انتظار برای سال 2027 حذف میشود.
- تغییر فرمول محاسبهٔ Wohngeld بهنفع محاسبهٔ بخش بیشتری از درآمد مشمول: نتیجهٔ این تغییر کاهش میزان واجدشرایط بودن بسیاری از خانوارها و حذف برخی از کسانی است که پیشتر دقیقاً شرایط دریافت را داشتند.
این تغییرات عمدتاً بر درخواستهای جدید و تمدیدها تأثیر میگذارند و معمولاً به احکام اعطاشدهٔ کنونی دست نخواهند زد؛ با این حال پس از چند سال تعداد خانوارهایی که از Wohngeld بهرهمندند بهطور قابلتوجهی کاهش خواهد یافت.
برآوردهای وزارتخانه نشان میدهد که تقریباً یکسوم از کسانی که پیشتر واجدشرایط بودهاند، پس از اجرایی شدن Reform دیگر Wohngeld دریافت نخواهند کرد. همچنین در پیشنویس برای سال 2029 ذکر شده است که حدود 164000 خانوار بیشتر ممکن است ناچار به استفاده از Grundsicherung یا Sozialhilfe شوند که بهطور تقریبی هزینههای اضافی 680 میلیون یورو برای دولت فدرال و حدود 74 میلیون یورو برای شهرداریها به دنبال خواهد داشت.
واکنشها و طرفهای درگیر
این طرح با واکنشهای متفاوتی مواجه شده است. از یک سو خود هوبرتس و مسئولان سیاست بودجهای دولت آن را پاسخی به فشارهای مالی میدانند و از سوی دیگر سازمانهای اجتماعی و مدافع حقوق مستأجران و گروههای چپ سیاست را به کاهش حمایتهای اجتماعی متهم میکنند.
حامیان و توجیههای آنها
حامیان طرح از جمله وزارتخانه و بخشهایی از سیاستگذاران کلان آن را بخشی از سازوکار «سازماندهی مجدد بودجه» و هدفمندسازی کمکها میدانند؛ آنها میگویند که Wohngeld در سالهای اخیر گسترش یافته و اکنون نیاز به «هدفمندتر» و «کارآمدتر» شدن دارد.
منتقدان و نگرانیهای اجتماعی
- سازمانهای اجتماعی مانند BAG Wohnungslosenhilfe و Deutscher Mieterbund هشدار میدهند که کاهش Wohngeld میتواند به افزایش بیخانمانی منجر شود.
- احزاب سبز و گروههای چپ خواستار رد کاهشها در کمیتهٔ بودجهٔ بوندستاگ شدهاند و طرح را از نظر عدالت اجتماعی زیر سؤال میبرند.
- برخی تحلیلها اشاره میکنند که کاهشهای کوتاهمدت کمتر ممکن است رضایتبخش به نظر برسد، اما اهداف بلندمدت (از 2028) همچنان به میزان قابلتوجهی بار کاهش را حفظ میکنند.
دلایل مالی و تناقضهای سیاستی
هوبرتس اقدامات را ناشی از «وضعیت دشوار بودجه» و «فشارهای اقتصادی» بازمیشمارد. او میگوید در وضعیت کنونی که «بحرانهای متعدد»، رشد پایین و نیاز به صرفهجویی وجود دارد، هر وزارتخانه باید سهمی از اصلاحات بدهد تا در آینده فضای عمل بزرگتری فراهم شود. با این حال او خود بهعنوان یک سوسیالدموکرات اذعان کرده که این تصمیم «دردناک» است.
این تنش بین ضرورتهای مالی (تحتفشار بودن بودجه، اهداف صرفهجویی) و مسئولیتهای اجتماعی (حفظ حمایت از خانوارهای کمدرآمد و پیشگیری از افزایش فقر و بیخانمانی) هستهٔ اصلی مناقشه را تشکیل میدهد.
پیامدها و چشمانداز
در کوتاهمدت (سال 2027) کاهشها کمتر از آنچه ابتدا اعلام شده بود خواهد بود و این میتواند فشار فوری روی برخی خانوارها را تا حدودی کاهش دهد. اما از 2028 به بعد سیاستگذار فدرال و ایالات بهتدریج صرفهجوییهای بزرگتری را اعمال خواهد کرد که بهمعنای کاهش دسترسی و مبلغِ Wohngeld برای تعداد زیادی از درخواستکنندگان جدید خواهد بود.
پیامدهای عملی ممکن است شامل افزایش متقاضیان Grundsicherung/Sozialhilfe، بار مالی اضافی برای شهرداریها و احتمال افزایش آسیبپذیری خانوارهای با درآمد پایین و مستأجران با هزینهٔ مسکن بالا باشد. این مسائل باعث میشود که بحث در بوندستاگ، ایالات و افکارعمومی ادامه یابد و تصمیم نهایی هم تحت تأثیر فشارهای سیاسی و بررسیهای مالی قرار گیرد.
راهنمایی عملی برای خانوارهای تحت تأثیر
اگر شما یا خانوادهتان از Wohngeld استفاده میکنید یا قصد دارید درخواست بدهید، چند نکتهٔ عملی وجود دارد که میتواند مفید باشد:
- تفاوت زمانی را در نظر بگیرید: تغییرات عمدتاً روی درخواستهای جدید و تمدیدها اثر میگذارند؛ احکام کنونی معمولاً تا پایان مدت خود پابرجا خواهند ماند.
- پیش از هرگونه تصمیم مالی بلندمدت، واجدشرایطی خود را بررسی کنید و در صورت امکان زودتر برای تمدید یا ارائه مدارک اقدام کنید.
- از مشاورهٔ محلی مثل دفاتر Wohngeldstelle، اتحادیهٔ مستأجران یا سازمانهای حمایتی اجتماعی استفاده کنید تا دربارهٔ حقوق و راههای جایگزین اطلاع پیدا کنید.
- به اخبار و تصمیمات بوندستاگ و ایالات دربارهٔ این لایحه توجه کنید؛ چون از 2028 هدف صرفهجویی بیشتر دنبال خواهد شد و ممکن است برنامههای حمایت محلی تفاوتهایی ایجاد کنند.
در مجموع، اگرچه در کوتاهمدت کاهشها کمتر از آنچه ابتدا مطرح شده بود به نظر میرسد، اما برنامهٔ زمانیِ اجرای صرفهجوییها این احتمال را ایجاد میکند که در سالهای آینده بسیاری از خانوارها با تغییر در دسترسی به Wohngeld مواجه شوند؛ بنابراین کسب اطلاعات دقیق و پیگیری اصلاحات قانونی اهمیت زیادی دارد.