مقدمه: «ساعت پرندگان زمستانی» در راینلاند-فالتس
اوایل ژانویهٔ 2026، ایالت راینلاند-فالتس (Rheinland-Pfalz) همراه با سراسر آلمان در رویداد سالانهٔ «ساعت پرندگان زمستانی» (Stunde der Wintervögel) شرکت میکند. این برنامه که شانزدهمین دورهٔ سراسری آن در سال 2026 برگزار میشود، یک اقدام علمیِ مشارکتیِ کمپیچیدگی است که از 9 تا 11 ژانویه ادامه دارد و همهٔ شهروندان میتوانند از پنجرهٔ خانه، بالکن یا در قالب پیادهرویهای هدایتشده پرندگان را به مدت یک ساعت بشمارند.
نکات کلیدی رویداد: شمارش تنها یک ساعت طول میکشد، از هر گونه فقط بالاترین تعداد همزمان مشاهدهشده ثبت میشود، و گزارشها صرفاً بهصورت آنلاین یا از طریق اپلیکیشن «Vogelwelt» ارسال میگردد. این اقدام توسط NABU بهعنوان «بزرگترین اقدام علمی مشارکتی آلمان» برای پایش بلندمدت گونههای شهری معرفی شده است.
چطور میتوانید شرکت کنید
شرکت در شمارش بسیار ساده است و برای همه مناسب است: میتوانید تنها از پشت پنجره یا بالکن خانهٔ خود مشاهده کنید یا در رویدادهای محلی و خروجیهای هدایتشده شرکت نمایید. در راینلاند-فالتس برخی از نشستهای هدایتشده توسط NABU-Kreisverband Ahrweiler برگزار میشود که برای خانوادهها و تازهواردان مناسب است.
روشهای شرکت
- انتخاب یک نقطهٔ مشاهدۀ ثابت (پنجره، بالکن، باغ یا پارک).
- مشاهده و ثبت بهمدت دقیقاً یک ساعت.
- برای هر گونه فقط بالاترین تعداد همزمان را یادداشت کنید تا از دوبارهشمارش جلوگیری شود.
- گزارش را آنلاین یا از طریق اپلیکیشن Vogelwelt ارسال کنید (ارسال تلفنی یا پستی پذیرفته نمیشود).
رویدادهای محلی در راینلاند-فالتس
- Bad Neuenahr — محل ملاقات: Behelfsbrücke Uhlandstraße (همراه با راهنمایان NABU).
- Sinzig — محل ملاقات: ورودی Schlosspark.
- Remagen-Oberwinter — محل ملاقات: Rathaus قدیمی (Altes Rathaus).
قواعد شمارش و ارسال دادهها
برای اینکه دادهها قابلاستفاده و علمی باقی بمانند، ضروری است قواعد سادهای رعایت شوند. در طول یک ساعت مشاهده فقط بالاترین تعداد همزمان هر گونه ثبت شود تا پرندگان در حال رفتوآمد دوبار شمرده نشوند. اگر چند مکان را پشتسرهم بازدید میکنید، برای هر مکان باید گزارش جداگانه ارسال کنید.
- یک ساعت را انتخاب و شروع کنید.
- نام گونهها و بالاترین شمارۀ همزمان را یادداشت کنید.
- اطلاعات مکان و زمان را وارد کنید و گزارش را از طریق اپ یا وب ارسال کنید.
فرآیند ارسال: تنها راههای معتبر ارسال، پلتفرم آنلاین NABU و اپلیکیشن Vogelwelt هستند. فرمهای تلفنی یا پستی حذف شدهاند تا ورود داده سریعتر و متمرکز انجام شود.
هوای زمستانی 2026 و تاثیرش بر شمارش پرندگان
زمستان 2026 با پوشش برفِ یکپارچه، یخبندان مداوم و تندباد «Elli» مشخص شد. این شرایط معمولاً باعث میشود که پرندگان بیشتر به سمت محلهای تغذیهٔ مصنوعی مانند آخورها و گویهای چربی کشیده شوند؛ بنابراین احتمالِ دیدن مشاهدات جذابتر افزایش مییابد، ولی همزمان وابستگی به کمک غذایی نیز نمایان میشود.
مشاهدات استثنایی و رفتار مهاجرتی
در میان گزارشها مشاهدات جالبی مثل حضور زمستانی Mönchsgrasmücke (که معمولاً بیشتر در جنوب اروپا و شمال آفریقا دیده میشود) یا حتی یک Wiedehopf مشاهده شده است. همچنین حرکت جمعی کرانچها (کرانها) به سمت جنوبغربی در برابر تندبادها ثبت شده است.
آمار نیمۀکارۀ شمارش در سال 2026 تصویر متناقضی نشان میدهد: مشارکت افزایش یافته است (در برخی مناطق تا 50 درصد بیشتر در روز اول)، اما میانگین تعداد پرندگان ثبتشده در هر باغ حدود ده درصد کمتر از سال قبل گزارش شده است. در عین حال برخی گونهها مثل Kohlmeise، Blaumeise، Buchfink، Rotkehlchen، Grünfink و Buntspecht بیشتر دیده شدهاند که احتمالاً بهخاطر راندهشدن ناشی از برف به سمت مکانهای تغذیه است.
روندها و دلایل احتمالی تغییرات جمعیتی
گونههایی مانند Haussperling، Kohlmeise، Blaumeise، Amsel و Feldsperling از جمله گونههای همیشگیِ صدرِ فهرستها هستند، اما برخی مانند گنجشکها خصوصاً در سالهای اخیر کاهشهایی نشان دادهاند. NABU کاهشها را به عواملی مانند افزایش سطوح آسفالتشده، از دست رفتن زیستگاه، کاهش حشرات، کشاورزی فشرده و کاربرد آفتکشها نسبت میدهد.
نمونهای از اثرات بیماری: در ایالت براندنبورگ در 2025، کاهش قابلتوجه آفتابپرست سیاه (Amsel) تا 32 درصد با شیوع ویروسی مانند Usutu مرتبط دانسته شده است؛ بنابراین ترکیبی از بیماری، تغییرات آب و هوایی و فشارهای زیستمحیطی میتواند توضیحدهندهٔ روندها باشد.
بحث تغذیهٔ زمستانی: نکات علمی و توصیهها
مسئلهٔ تغذیه در زمستان از نکات بحثبرانگیز در داخل و بیرون NABU است. از یک سو تغذیهٔ مناسب میتواند در روزهای سخت زمستانی کمککننده باشد؛ از سوی دیگر تغذیه بهتنهایی نمیتواند جایگزین حفاظت ساختاری از زیستگاهها باشد.
توصیههای عملی برای تغذیه
- از خوراکهای باکیفیت غلات و خوراک چربی استفاده کنید، در صورت امکان محصولات ارگانیک (Bio) را ترجیح دهید.
- در یخبندان از ترکیبهای انرژیزا مانند Meisenknödel (گویهای چربی) بهره ببرید.
- از آویختن خوراک در توریهای پلاستیکی یا شبکههای پلاستیکی خودداری کنید؛ پرندگان ممکن است در آنها گرفتار شوند و این توریها به آلودگی پلاستیکی طبیعت اضافه میکنند.
- تغذیه را با اقدامات حفاظت از زیستگاه مانند کاشت پرچین، حفظ درختان کهنسال و افزایش تنوع گیاهی و حشرهدوست در باغ ترکیب کنید.
برنامههای آموزشی برای مدارس و کودکان
همزمان با شمارش عمومی، برنامهٔ جداگانهای به نام «Schulstunde der Wintervögel» از 12 تا 16 ژانویه برای مدارس و کلاسها در نظر گرفته شده است. این برنامه با دفترچههای همراه، پوسترها و یک «مسابقهٔ پرندگان زمستانی» (Wintervogelrallye) هدف دارد کودکان را بهصورت بازیمحور با گونهشناسی و فنون مشاهده آشنا کند.
معلمان و گروههای آموزشی در راینلاند-فالتس میتوانند از طریق کانالهای NAJU و NABU مواد آموزشی و هماهنگیهای لازم برای بازدیدها یا کارگاهها را دریافت کنند؛ این فرصت خوبی است تا نسل جوان با اهمیت حفاظت از زیستگاه و کاهش فشارها آشنا شود.
چگونه نتایج را ببینیم و چرا شرکت مهم است
پس از پایان شمارش، نتایج در نقشهٔ تعاملی NABU براساس گونه و مکان قابل بررسی هستند؛ این ویژگی به شهروندان امکان میدهد ببینند در اطرافشان چه گونههایی تغییر کردهاند و مشاهداتشان چگونه در تصویر کلیِ کشوری قرار میگیرد. اطلاعات جمعآوریشده برای پایش بلندمدت جمعیت گونههای معمول شهری حیاتی است.
شرکت شما نهتنها فرصتی برای لذتِ مشاهدهٔ طبیعت است، بلکه به پژوهشگران کمک میکند تا روندهای جمعیتی را دنبال کنند و برای حفاظت هدفمندتر برنامهریزی نمایند. حتی گزارش یک مشاهدهٔ نادر میتواند اطلاعات ارزشمندی فراهم کند.
نکات پایانی و پیشنهادات برای شرکتکنندگان
برای بهترین مشارکت: آماده باشید، تلفن یا دفترچهٔ یادداشت همراه داشته باشید، قوانین شمارش را رعایت کنید و گزارش را بهموقع ارسال کنید. اگر تازهکار هستید، شرکت در یک راهنمایی محلی میتواند مهارتهای تشخیص گونهها و ثبت صحیح را تقویت کند.
- زمان و مکان یک ساعت شمارش را از قبل تعیین کنید.
- اگر خانواده یا دوستان را همراه میکنید، نقشها را تقسیم کنید (ثبتکننده، ناظر، ثبت در اپ).
- پس از ارسال گزارش، نتایج محلی را بررسی و در صورت تمایل در برنامههای آموزشی یا حمایتی مشارکت کنید.