۱. سخنرانی و هشدار ایوا اوملاف در برلین
در هشتاد و یکمین سالگرد آزادسازی آشوویتس، ایوا اوملاف، بازمانده هولوکاست و رئیس کمیته بینالمللی آشوویتس، در مراسم یادبود در برلین بهصورت تأثیرگذار نسبت به رشد راستافراطی و اوجگیری حزب AfD هشدار داد. او از وضعیت فعلی سیاسی و موج گسترده نفرتپراکنیِ راستافراطی و ضدسامیت ابراز نگرانی کرد و پرسید که آیا حرفهای او هنوز شنیده میشوند.
زمینه و نکات کلیدی
- هولوکاست و آشوویتس: یادآوری جنایات تاریخی و ضرورت یادبود.
- افزایش راستافراطی و نقش حزب AfD در فضای سیاسی معاصر.
- تهدیدات ضدسامیت و احساس ناامنی میان یهودیان در آلمان.
- فراخوان به دفاع از دموکراسی و مقابله با نفرتپراکنی.
این بخش از سخنرانی، تمرکز بر پیوند میان تاریخ یادبود و واقعیتهای سیاسی امروز دارد و هشدار میدهد که بیتوجهی به این پیوند میتواند به بازتولید خشونت و تبعیض منجر شود.
اوملاف با تأثر از شعارها و صداهای تند در گردهماییهای AfD گفت این شعارها «تا تکتک واژهها و ریتم» شبیه شعارهای نازیها است و وقتی چهرههایِ هیجانزده شرکتکنندگان را میبیند، از خود میپرسد آیا آنها میدانند چه رنجی از آن ناشی خواهد شد. این سخنان، بار دیگر دغدغهها درباره طبیعیسازی افکار و رفتارهای نفرتآمیز را برجسته کرد.
۲. واکنش گروهها و رویدادهای موازی
گروههای ضدفاشیسم مانند VVN-BdA بهصراحت شرکت AfD در مراسم یادبود را رد کردند و این حزب را «راستافراطی» و «در ریشهها فاشیستی» توصیف نمودند. آنها به جای اشتراک در مراسمی که AfD حضور دارد، رویدادهای جداگانهای را سازمان دادند تا یادبود را بدون حضور این حزب برگزار کنند.
تظاهرات و تجمعات جانبی
- برگزاری رویدادهای جایگزین در ۲۷ ژانویه ۲۰۲۶ در برلین-مارزاهن و فریدریشسهاین توسط گروههای ضدفاشیستی.
- تجمعات مقابلهای و اعتراضاتی در همان روز علیه افراطگرایی و همچنین تظاهراتی در حمایت از حقوق مردم فلسطین که همزمان برگزار شد.
- فشار عمومی و نامههای اعتراضی از سوی فعالان که خواستار حذف AfD از مراسمهای یادبود شدند.
این واکنشها نشان میدهد که جامعه مدنی و گروههای یادبود حاضر به پذیرش عادیسازی احزاب و گروههای دارای گفتمان نفرتآمیز نیستند و برای حفظ حرمت یاد قربانیان هولوکاست تلاش میکنند.
۳. واکنش سیاستمداران و نگرانیهای امنیتی
در مقابل این تحولات، وزرای دولت از مواضع قاطع علیه ضدسامیت سخن گفتند. سفیران و مقامات رسمی نیز بارها تأکید کردهاند که جامعه و دولت باید از یهودیان در برابر تهدیدات و احساس ناامنی فزاینده محافظت کنند. وزیر امور خارجه وادهپول در اظهاراتی از موضع سختگیرانه علیه ضدسامیت دفاع کرد و گفت که احساس ناامنی جامعه یهودی در آلمان یک مسئله جدی است.
سخنرانیها در پارلمان و یادآوریها
توا فریدمن، بازمانده دیگری از هولوکاست، در مجلس بوندستاگ سخن گفت و بار دیگر یادآور شد که تجربههای زندانها و اردوگاهها باید به عنوان هشدار برای آینده حفظ شوند. چنین سخنرانیهایی نقش مهمی در زنده نگه داشتن حافظه تاریخی و مقابله با انکار و تحریف تاریخ دارند.
در عین حال، نهادهای انتظامی و مقامات مسئول بر پایش تجمعات و نحوه مدیریت راهپیماییها تأکید کردند تا از تنشها و برخوردهای خشونتآمیز جلوگیری شود و آزادی تجمعات مسالمتآمیز همراه با حفظ امنیت همه شهروندان تضمین گردد.
۴. پیامهای اوملاف و فراخوان به دفاع از دموکراسی
ایوا اوملاف در بخشی از سخنان خود همه شهروندان را به دفاع از دموکراسی دعوت کرد و گفت که حمله به ارزشهای دمکراتیک از چپ یا راست قابل قبول نیست. او آرزو کرد که یهودیان در کشوری زندگی کنند که بدون ترس از پوشیدن کیپا یا نیاز به حضور نگهبان در اماکن مذهبی و فرهنگی خود، بتوانند آزادانه زندگی کنند.
هشدار نسبت به تکرار تاریخ
اشاره به هشدارهای نویسندگان مانند پریمو لوی که گفت «هر دوره فاشیسم خاص خود را دارد» یادآور این است که باید از نشانههای اولیه بازگشت ایدئولوژیهای خشونتآمیز آگاه بود. گروههایی مانند VVN-BdA با بهرهگیری از این آموزهها خواستار کنار گذاشتن احزاب افراطی از مراسم یادبود شدند.
- آموزش عمومی درباره هولوکاست و آشوویتس برای نسلهای جدید.
- حفظ و گسترش فضای امن برای اقلیتها و جوامع مذهبی.
- مقابله فعال با نفرتپراکنی و ضدسامیت در رسانهها و خیابان.
- پاسخگویی سیاسی و جلوگیری از عادیسازی گفتمان افراطی.
۵. نتیجهگیری و راهکارهای عملی
سخنان بازماندگان هولوکاست مانند ایوا اوملاف و توا فریدمن، همراه با واکنشهای جامعه مدنی و دولتی، یادآور مسئولیت جمعی ما در برابر تاریخ و آینده است. حفاظت از یاد قربانیان آشوویتس و مقابله با راستافراطی و ضدسامیت نیازمند اقدام هماهنگ در سطح جامعه، آموزش و سیاست است.
- شرکت در آیینهای یادبود و حمایت از مراسمی که کرامت قربانیان را حفظ میکنند.
- پشتیبانی از سازمانها و گروههایی که از دموکراسی و حقوق اقلیتها دفاع میکنند.
- آموزش جوانان درباره هولوکاست، آشوویتس و خطرات ایدئولوژیهای نفرتانگیز.
- پاسخگویی سیاسی و فشار برای جلوگیری از عادیسازی احزاب و گروههای راستافراطی.
- ایجاد فضای امن برای یهودیان و سایر اقلیتها تا بتوانند بدون ترس و با آزادی مذهبی زندگی کنند.
در پایان، شنیدن صدای بازماندگان و عمل به فراخوانهای آنان بهترین راه برای تضمین این است که «دیگر تکرار نشود». هوشیاری، آموزش و همبستگی اجتماعی کلید مقابله با هر گونه بازگشت تعصبات و نفرت است.