۱. خلاصه وضعیت
در سال ۲۰۲۶ دولت ائتلافی سیاه-قرمز به رهبری صدر اعظم مرز اقدام به بازپسگیری بخش زیادی از وعدههای پذیرش پناهجویان افغان کرده است. از مجموع بیش از ۲٬۳۰۰ وعدهای که دولت پیشین برای افغانهای در معرض خطر در پاکستان صادر کرده بود، تقریباً نیمی لغو شدهاند. این تصمیم بحثها و واکنشهای سیاسی و حقوقی گستردهای را به دنبال داشته و وضعیت افراد متاثر را در شرایطی نامعلوم گذاشته است.
آمار و ارقام کلی
طبق آمار منتشرشده، از میان ۲٬۳۰۸ نفر مشمول این وعدهها، از زمان آغاز به کار دولت جدید در ماه مه ۲۰۲۵ تنها ۷۸۸ نفر به آلمان آمدند. ۴۱۰ نفر در فرآیند خروج قرار دارند و مابقی وعدهها به این دلیل که «قانونی و الزامآور» خوانده نشدهاند، لغو شده است. همچنین از سال ۲۰۲۱ تاکنون حدود ۳۷٬۶۵۲ افغان از طریق برنامههای پذیرش وارد آلمان شدهاند.
- کل وعدهها: حدود ۲٬۳۰۸ مورد
- واردشده: ۷۸۸ نفر
- در فرآیند خروج: ۴۱۰ نفر
- کل پذیرشها از ۲۰۲۱: ۳۷٬۶۵۲ نفر
۲. توضیح دولت و دلایل اعلامشده
دولت جدید اعلام کرده که بسیاری از وعدهها لازمالاجرا نبودهاند و از نظر سیاسی تمایلی به اجرای کامل آنها وجود ندارد. یکی از استدلالهای رسمی، تکمیل شنودها و بررسیهای امنیتی است که به گفته دولت، نگرانیها در این بررسیها تنها در حدود ۳٪ از بیش از ۵٬۴۰۰ پرونده مشاهده شده است.
فرآیندهای امنیتی
دولت به بررسیهای امنیتی انجامشده استناد میکند و میگوید این بررسیها شفاف بودهاند. با این حال، منتقدان میپرسند که ملاک دقیق این بررسیها چیست و چرا با وجود بررسیها باز هم بسیاری از وعدهها لغو شدهاند.
پیشنهاد پرداخت برای انصراف
یکی دیگر از اقداماتی که دولت ارائه داده، پیشنهاد پرداخت پول به افراد مشمول برای انصراف از ورود به آلمان است. این سیاست با انتقادات گستردهای روبهرو شده و به عنوان راهحلی بحثانگیز برای کاهش شمار ورودیها توصیف میشود.
۳. واکنشهای سیاسی و اجتماعی
بازپسگیری وعدهها با واکنشهای تند احزاب و سازمانهای حقوق بشری همراه بوده است. منتقدان این اقدام را غیرانسانی و مغایر با مسئولیتهای بینالمللی معرفی میکنند و از دولت میخواهند که راههای بشردوستانهتری برای حفاظت از افراد در معرض خطر ارائه دهد.
واکنش حزب چپ
نماینده حزب چپ، کلارا بونگر، این اقدام را «بیمسئولیت، حقیر و از نظر انسانی غیرقابلتحمل» خوانده است. او اشاره کرده که بسیاری از این افغانها سالها با حمایت آلمان در پاکستان به سر بردهاند و اکنون در معرض خطر واگذار شدن به طالبان قرار دارند.
دیدگاه سبزها
حزب سبزها خواستار تخلیه فوری پس از گزارشها درباره یورش طالبان در کابل شده و لغو وعدهها را «یک رسوایی» توصیف کرده است. آنها همچنین به آرای دادگاهها اشاره دارند که مسئولیت آلمان در برابر برخی از این افراد را تأیید کردهاند.
دعاوی حقوقی و شکایتها
تعداد زیادی شکایت قضایی نسبت به تصمیمات رد و بازپسگیری وعدهها ثبت شده و همچنان در جریان دادگاهها رسیدگی میشوند. این پروندهها میتوانند تاثیر مهمی بر روی تصمیمات آینده و تعیین مسؤولیتهای دولتی داشته باشند.
۴. پیامدهای انسانی و حقوقی
لغو وعدههای پذیرش میتواند پیامدهای شدید انسانی برای افراد و خانوادههای درگیر داشته باشد. بسیاری از این افراد به دلیل همکاری یا ارتباط با نهادها و پروژههای مرتبط با آلمان در معرض خطرهای امنیتی هستند و بازگرداندن یا رها کردن آنها میتواند جانشان را به مخاطره اندازد.
خطر برای افراد مشمول
نگرانی اصلی این است که لغو پذیرش ممکن است باعث بازماندن افراد از حفاظت و قرار گرفتن آنها تحت پیگرد یا آزار توسط طالبان شود. منتقدان هشدار میدهند که این سیاست میتواند به پیامدهای مرگبار برای برخی منجر شود.
ابعاد حقوقی و بینالمللی
حکمها و آرای صادرشده در دادگاهها نشان میدهد که ممکن است مسئولیت حقوقی برای دولت آلمان وجود داشته باشد. پروندههای در جریان میتوانند مبنای الزام دولت برای اجرای برخی از وعدهها را فراهم کنند و چالشهای حقوقی بیشتری را به دنبال داشته باشند.
۵. جمعبندی و چشمانداز
تصمیم دولت برای محدود کردن پذیرش افغانها و بازپسگیری بخشی از وعدهها موضوعی پیچیده با ابعاد انسانی، حقوقی و سیاسی است. آمار نشان میدهد که شمار قابلتوجهی از مشمولان هنوز وضعیت نامعلومی دارند و واکنشهای سیاسی و دادگاهی احتمالاً مسیر تصمیمگیری آینده را تحت تاثیر قرار خواهند داد. در نهایت سرنوشت این افراد به ترکیبی از فشارهای سیاسی، تصمیمات قضایی و رویکردهای بشردوستانه خواهد بستگی داشت.
کلمات کلیدی
آلمان، افغان، پذیرش پناهندگان، بازپسگیری وعدهها، بررسی امنیتی، تخلیه، طالبان، دادگاه، حقوق بشر، برنامههای پذیرش.