مروری کلی بر زمستان ۲۰۲۶
ژانویهٔ ۲۰۲۶ در آلمان بهعنوان سردترین و زمستانیترین ماه در سالهای اخیر ظاهر شده است. پیشبینیهای هواشناسی از دستکم ده منبع مستقل روندی سرمایهای از هوای سرد را نشان میدهند که با نفوذ هوای قطبی و روسیه همراه است. این وضعیت باعث شکلگیری یخبندانهای طولانیمدت، بارشهای برف گسترده و دورههای توفانی در نقاط مختلف کشور میشود.
برآوردهای کلی دما و شرایط بهصورت زیر است: دماهای روزانه در شمال معمولاً بین -1 تا +2 درجه سانتیگراد، در جنوب بین -4 تا 0 درجه سانتیگراد و دماهای شبانه میتوانند به -15 درجه یا پایینتر برسند. در سواحل شمالی خطر توفانهای برف ناشی از پدیدهٔ Lake-Effect وجود دارد و در مناطق کوهستانی و آلپ احتمال بارش شدید برف بالاست. همزمان، در نواحی غربی خطر لغزندگی و یخزدگی جادهها افزایش مییابد.
علل هواشناسی پشت موج سرد
چند عامل بزرگ جوی دست به دست هم دادهاند تا این موج سرما شکل بگیرد. مهمترین عوامل شامل گرمشدن ناگهانی لایهٔ استراتوسفری، تضعیف یا شکستن حلقهٔ قطبی و تشکیل یک فاز منفی در الگوی فشار (NAO) است که راه را برای ورود مستقیم هوای قطبی هموار میکند.
گرمشدن ناگهانی استراتوسفری (SSW) و شکستن حلقهٔ قطبی
گرمشدن ناگهانی استراتوسفری (SSW) میتواند باعث شود حلقهٔ قطبی شکسته و جریانهای جوی بلندمدت تغییر کنند. وقتی حلقهٔ قطبی تضعیف یا جدا میشود، هوای بسیار سرد قطبی میتواند به عرضهای میانی نفوذ کند و موجهای سرما را در اروپا تقویت نماید.
فاز منفی NAO و ورود هوای سرد
فاز منفی شاخص نوسان شمال آتلانتیک (NAO) معمولاً با تقویت سیستمهای پرفشار در شمال اروپا و امکان ورود هوای سرد از قطب یا شرق (روسیه) همراه است. این فاز کمک میکند تا جریانهای غربی ضعیف شوند و تودههای هوای سرد بیشتر بر روی قاره مستقر بمانند.
اثر دریاچهای (Lake-Effect) و تأثیر بر سواحل شمالی
در صورت قرار گرفتن هوای سرد بر فراز آبهای نسبتاً گرمتر، مانند برخی از پهنههای آبی یا دریاچهها، رطوبت از سطح آب به هوا منتقل شده و در تماس با هوای سرد به شدت برفزا میشود. این پدیده در سواحل شمالی میتواند باعث طوفانهای برفی محلی و بارشهای سنگین شود.
پیشبینی منطقهای و تفاوتها
شمال و سواحل – خطر طوفانهای Lake-Effect
سواحل شمالی احتمال تجربهٔ طوفانهای برفیِ محلی و بارشهای شدید را دارند، بهخصوص هنگام عبور جبهههای قوی هوای سرد. وزش شدید و کولاکهای موقتی میتواند دید را کاهش دهد و تردد دریایی و زمینی را مختل کند.
جنوب و مناطق کوهستانی
در جنوب، بهویژه در رشتهکوهها و آلپ، احتمال بالای بارش برف سنگین و تثبیت لایههای برفی وجود دارد که میتواند منجر به بهمن و اختلال در راهها شود. دماهای روزانه در مناطق کوهستانی معمولاً پایینتر از دشتها خواهد بود و شبها یخبندان عمیقتر رخ میدهد.
غرب و خطر یخزدگی و باران یخزده
در غرب کشور، بهویژه هنگامی که بارش با افزایش جزئی دما همراه شود، خطر باران یخزده و تشکیل لایهٔ یخ روی سطوح کمتر از همیشه نیست. این شرایط برای رانندگی و زیرساختها بسیار خطرناک است و میتواند باعث قطعی برق و حوادث ترافیکی شود.
ناحیهٔ میانی و شهرها
شهرها و مناطق میانی ممکن است دورههای بارش برف، یخبندان شبانه و نوسانات دمایی تجربه کنند؛ در برخی مقاطع بارشها متداول و در مقاطع دیگر یخزدگی و خیابانهای لغزنده محتمل است. خدمات شهری باید آمادهٔ برفروبی و نمکپاشی باشند.
تقویم و نکات زمانی مهم
تحلیلها نشان میدهد که از اوایل ماه ژانویه وضعیت متلاطم آغاز میشود و از حدود ۷ ژانویه فازهای توفانی همراه با برف، باران یخزده و وزش شدید محتمل است. از حدود ۸ ژانویه در نواحی جنوبی احتمال وقوع روند گرمشدن و ذوب برف در برخی مناطق وجود دارد، اما ژانویه بهطور کلی سرد و برفگیر خواهد ماند. فوریه متغیرتر پیشبینی میشود و احتمال رخداد بلوکهسازی هوا با افت دمای شدید تا حدود -20 درجه با حدود 45% احتمال مطرح شده است؛ مارس هم میتواند مرطوب و سرد باشد.
- حدود 7 ژانویه: آغاز فازهای ناپایدار با احتمال برف و باران یخزده و طوفانهای محلی.
- حدود 8 ژانویه: در برخی نقاط جنوبی شروع روندهای ناپایداری و ذوب موضعی.
- طی ژانویه: شبهای بسیار سرد با دماهای تا -15 درجه و پایینتر در برخی مناطق.
- فوریه: متغیر؛ احتمال بلوکهشدن هوای سرد و رخداد یخبندان شدید تا -20 درجه با احتمال قابل توجه.
- مارس: روند ناپایدار، غالباً مرطوب و سرد.
خطرات و توصیههای ایمنی
با توجه به احتمال برفِ شدید، یخبندان، باران یخزده و طوفان، رعایت نکات ایمنی زیر ضروری است تا خطر جانی و مالی کاهش یابد.
- قبل از سفر، وضعیت هوا و هشدارها را چک کنید و در صورت امکان سفرهای غیرضروری را به تعویق بیندازید.
- خودرو را با زنجیر چرخ یا لاستیک مناسب زمستانی تجهیز کنید و تجهیزات اضطراری همراه داشته باشید.
- لولهها و سیستم گرمایشی را محافظت کنید تا از یخزدگی جلوگیری شود.
- افراد آسیبپذیر مانند سالمندان و کودکان را بیشتر تحتنظر داشته و از منزل گرم نگه دارید.
- برای مقابله با قطعی برق احتمالی، چراغقوه، پتوی اضافی و منابع گرمایشی ایمن آماده کنید.
- در مواجهه با باران یخزده از عبور از پلها و نقاط مخاطرهآمیز خودداری کنید و در شهرها از ترددهای غیرضروری بپرهیزید.
عدم قطعیتها و جمعبندی
هرچند تحلیلها روندی قوی از سرمای شدید و برف را نشان میدهند، بین مدلها و منابع اختلاف نظرهایی نیز وجود دارد و برخی سناریوها زمستانی متغیر و نهچندان پایدار را مطرح میکنند. به همین دلیل مهم است که شهروندان و مسئولان محلی بهروزرسانیهای هواشناسی را دنبال کنند و برای سناریوهای مختلف آمادگی داشته باشند. در مجموع: زمستانی سرد و پرفرازونشیب پیشرو است — مراقب برف، یخبندان و طوفانهای محلی باشید و توصیههای ایمنی را جدی بگیرید.