1. معرفی برنامه «Gemeinsam unterwegs» و هدف کلی
برنامه «Gemeinsam unterwegs: Identität, Anerkennung, Begegnung» بر اساس § 9 Abs. 4 Bundesvertriebenengesetz و با حمایت وزارت کشور و میهن (BMI) در سال 2026 طراحی شده است تا Spätaussiedler و خانوادههای آنها را در مسیر ادغام اجتماعی در آلمان همراهی کند. این اقدام به تقویت منابع فردی، اطلاعرسانی درباره موضوعات اجتماعی و ترویج خودابتکاری میپردازد و بخشی از طیف گستردهای از پروژههای ملی برای تقویت همبستگی اجتماعی و تبادل بین گروههای مهاجر و جامعه پذیرش است.
اهداف اصلی
- اطلاعرسانی درباره حقوق، فرصتها و ساختارهای محلی.
- تقویت هویت و منابع فردی برای ورود قدرتمند به زندگی اجتماعی.
- ایجاد بسترهای ملاقات و گفتوگو بین قبایل مهاجر و جامعه میزبان.
2. خدمات و راهکارهای پشتیبانی قابل دسترس
این برنامه مکمل دورههای ادغام رسمی و خدمات مشاورهای مهاجرت (Migrationsberatung یا MBE) است و خدماتی مانند کارگاههای فرهنگی، آموزشهای مهارت اجتماعی، دورههای تخصصی برای افراد دارای نیازهای ویژه، و گزینههای درخواست آنلاین که توسط نهادهای مرتبط مانند BAMF ارائه میشود را شامل میشود. اقداماتی برای حرفهایسازی تشکلهای مهاجران نیز اجرا شده تا ظرفیت سازمانهای محلی افزایش یابد.
نمونه خدمات عملی
- دورههای اطلاعرسانی محلی درباره قوانین و حقوق شهروندی.
- کارگاههای تقویت مهارتهای روزمره و اشتغالمحور.
- مشاوره تخصصی برای زنان با پیشزمینه مهاجرتی (مثل برنامههای مشابه MiA).
- دورههای ویژه برای افراد معلول و مسیرهای درخواست آنلاین برای تسریع فرآیندها.
3. نقش جامعه مدنی، داوطلبان و ابتکارات محلی
ادغام موفق نه تنها به خدمات رسمی بلکه به تلاشهای داوطلبانه و ابتکارات محلی وابسته است. پروژههایی مانند تقویت سازمانهای کوچک مهاجران («Houses of Resources») و برنامههای «Integration durch Sport» مشارکت داوطلبانه در باشگاهها و فعالیتهای ورزشی را ترویج میکنند که به برقراری شبکههای اجتماعی و حس تعلق کمک میکند. فعالیتهای فرهنگی مانند حلقههای ادبی جامعه آلمانیتباران از روسیه به مدت سه دهه نمونهای از ادامهدار بودن حیات فرهنگی و تسهیل گفتوگو هستند.
نمونههای عملی محلی
- پروژههای محلی شبکهای که آموزشِ «چندگانه» به گروههای مختلف ارائه میدهند.
- نشستهای داوطلبانه و جلسات همبستگی بدون نیاز به تأمین مالی رسمی.
- برنامههای ورزشی که مشارکت اجتماعی و سلامت روان را تقویت میکنند.
- فعالیتهای فرهنگی مانند خوانش و بحثهای ادبی برای حفظ سنتها و گفتمان بیننسلی.
4. نمونههای محلی و سازوکار اجرای برنامهها
در سطح محلی، پروژهها و همکاریهای متنوعی وجود دارد که نحوه پیادهسازی حمایت از Spätaussiedler را نشان میدهند. از پروژههای آموزشی و فرهنگی در مراکز آموزش بزرگسالان (VHS) گرفته تا مراکز مشاوره و آژانسهای مهاجرتی شهرستانی، هر کدام بر جنبهای از ادغام تمرکز دارند؛ برخی بر حرفهایسازی ساختارها و برخی بر ایجاد فرصتهای ملاقات و حمایت غیررسمی.
| پروژه | مکان/نهاد | ویژگی اصلی |
|---|---|---|
| Identität und Integration Plus | VHS همراه با BAMF و Kolpingfamilie | ترکیب آموزش و پشتیبانی محلی برای هویت و ادغام |
| دورههای ادغام محلی | مثال: Saulheim | دسترسی محلّی به دورههای زبان و اطلاعات روزمره |
| توسعه ساختارها | Burgenlandkreis (با ESF) | پیشرفت در خدمات اداری و حرفهایسازی |
| جمع | چندین مکان | ترکیب خدمات رسمی و ابتکارات مردمی |
5. نیازها، چالشها و نگاه تجربهمحور
Spätaussiedler با چالشهای خاصی روبهرو هستند: نیاز به راهنمایی فرهنگی، ایجاد شبکههای اجتماعی جدید، و مواجهه با از دست رفتن سنتها و عادات پیشین. نویسندهای مانند A.G. بهدرستی اشاره میکند: «ما فقط درباره مهاجرت صحبت نمیکنیم، بلکه درباره از دست دادن سنتهای آشنایی است که باید در یک حال و هوای کاملاً جدید بازتعریف شوند.» این تجربه نشان میدهد که برنامهها باید هم به ابعاد عملی و هم به جنبههای عاطفی و فرهنگی توجه کنند.
نیازهای مشخص و راهکارهای پیشنهادی
- راهنمایی فرهنگی و برنامههای آشنایی با هنجارهای جامعه میزبان.
- ایجاد و تقویت شبکههای اجتماعی محلی از طریق گروههای داوطلب و باشگاهها.
- پشتیبانی ویژه برای زنان و گروههای آسیبپذیر با برنامههای هدفگذاری شده.
- حفظ و تقویت فعالیتهای فرهنگی برای نگهداری سنتها همراه با گفتوگوی بین فرهنگی.
6. راهنمای عملی برای افراد و سازمانها و جمعبندی
برای تقویت ادغام، هم افراد و هم سازمانها میتوانند گامهای ساده اما مؤثری بردارند: شرکت در دورهها و کارگاهها، استفاده از خدمات مشاورهای MBE، پیوستن به فعالیتهای داوطلبانه و باشگاههای ورزشی، و حمایت از سازمانهای کوچک مهاجران. نهادها نیز باید روی حرفهایسازی، شبکهسازی محلی و پشتیبانی از برنامههای فرهنگی تمرکز کنند تا همبستگی اجتماعی تقویت شود.
نکات عملی برای ورود و مشارکت
- جستجوی دورهها و مشاورههای محلی برای شروع سریعتر ادغام.
- شرکت در گروههای فرهنگی و ورزشی برای ساختن شبکههای اجتماعی جدید.
- همکاری با نهادهای محلی و گروههای داوطلب برای دستیابی به فرصتهای شغلی و آموزشی.
- حفظ و به اشتراکگذاری سنتهای فرهنگی در کنار یادگیری هنجارهای جدید، برای تقویت هویت و تعلق.