1. مقدمه: Vorabpauschale چیست و چرا مهم است؟
Vorabpauschale که میتوان آن را به فارسی «پیشپرداخت فرضی مالیاتی» نامید، نوعی مالیات سالانه بر درآمدهای فرضی حاصل از صندوقها و ETFها است که از سال 2018 در قانون مالیاتی سرمایهگذاری آلمان (InvStG) قرار گرفته است. هدف اصلی این قاعده جلوگیری از معافیت دائمی مالیاتی در محصولات تقسیمنشده (thesaurierend) است. این مبلغ بهصورت خودکار در ژانویه سال بعد توسط depotanbieter (کارگزار/بانک نگهدارنده حساب) از حساب کسر میشود، مگر اینکه از طریق Freistellungsauftrag یا موجودی کافی در حساب Verrechnungkonto پوشش داده شده باشد.
2. سازوکار محاسبه Vorabpauschale
محاسبه Vorabpauschale بر مبنای Basisertrag انجام میشود که از ارزش صندوق یا ETF در ابتدای سال ضربدر 70 درصدِ Basiszins مشخصشده توسط وزارت دارایی بهدست میآید. از این مقدار، توزیعات واقعی (Ausschüttungen) کسر میشود و در نهایت مبلغ محاسبهشده با افزایش واقعی ارزش صندوق در طول سال مقایسه شده و محدود میشود؛ یعنی Vorabpauschale نمیتواند از افزایش واقعی سال بیشتر باشد. اگر صندوق در سال زیان داشته باشد یا توزیعات از Basisertrag بیشتر باشد، عملاً Vorabpauschale صفر خواهد بود.
- برای سال صندوق 2025 (برداشت در ژانویه 2026) Basiszins معادل 2.53 درصد اعلام شد؛ این مقدار برای یک Aktien-ETF با Teilfreistellung 30 درصد منجر به بار مالیاتی حدود 33 یورو بهازای هر 10,000 یورو ارزش پرتفوی میشود، مشروط بر اینکه صندوق در سال مثبت بوده و هیچ Freistellungsauftragای وجود نداشته باشد. این مقدار نسبت به Basiszins سال 2024 (2.29 درصد) افزایش نشان میدهد.
- برای سال صندوق 2026، Basiszins به 3.20 درصد افزایش یافته است؛ این موضوع بهمعنای آن است که Vorabpauschale برای سال 2027 میتواند تا حدود 63 یورو بهازای هر 10,000 یورو برای یک Aktien-ETF برسد که انتقادکنندگان آن را نوعی «Steuerfalle» (تله مالیاتی) مینامند، زیرا مالیات حتی بر روی سودهای تحققنیافته وضع میشود و میتواند سریعتر Sparer-Pauschbetrag را مصرف کند.
| نوع صندوق | درصد Teilfreistellung (معافیت) |
|---|---|
| ETF سهامی (Aktien-ETF) | 30% |
| صندوقهای مختلط (Mischfonds) | 15% |
| صندوقهای املاک داخلی (Inlands-Immobilienfonds) | 60% |
| صندوقهای املاک خارجی (Auslands-Immobilienfonds) | 80% |
| گلدمارکت/صندوقهای بازار پول | 0% (کاملاً مشمول مالیات) |
فرمول کلی و اجزا
نمونههای عددی و نرخهای پایه
3. پیامدهای عملی برای سرمایهگذاران
چند نکته عملی که هر دارنده ETF باید بداند: Vorabpauschale بهصورت خودکار توسط depotanbieter در ژانویه کسر میشود، مگر اینکه از قبل Freistellungsauftrag تنظیم شده باشد یا موجودی کافی در Verrechnungkonto وجود داشته باشد. Sparer-Pauschbetrag برابر با 1,000 یورو برای افراد مجرد و 2,000 یورو برای زوجها است و میتواند از طریق Freistellungsauftrag بانکی (قابل استفاده بین بانکها) پوشش داده شود. اگر Freistellungsauftrag کافی وجود نداشته باشد، بانک مالیات را کسر میکند و در صورت نداشتن موجودی کافی ممکن است باعث هزینههای اضافی مثل Überziehungszinsen شود.
- برداشت خودکار در ژانویه توسط کارگزار انجام میشود.
- برای حسابهای نزد کارگزاران خارجی: سرمایهگذار باید Vorabpauschale/مالیات مربوطه را در Anlage KAP در اظهارنامه مالیاتی درج کند.
- در صورت زیان صندوق یا توزیعات بیشتر از Basisertrag، Vorabpauschale اعمال نمیشود.
نقلقولی از متخصص مالیاتی (ترجمه شده): «منظور این است که شما خودِ Vorabpauschale را به بانک پرداخت نمیکنید، بلکه صرفاً مالیات مربوط به آن را میپردازید تا جایی که این مبلغ از Sparer-Pauschbetrag فراتر رود.» (نقلقول از Andreas Reichert به زبان اصلی: Man zahlt also nicht die Vorabpauschale an die Bank, sondern lediglich die Steuer darauf, soweit dies den Sparer-Pauschbetrag übersteigt.)
4. راهکارها برای کاهش یا جلوگیری از Vorabpauschale
اگر نگران Vorabpauschale هستید، چند راهکار عملی وجود دارد که در متن تخصصی ذکر شدهاند و کارشناسان مالی پیشنهاد میکنند:
- تنظیم Freistellungsauftrag بین بانکی (بانکنübergreifend) و مطمئن شدن از اینکه تا قبل از پایان دسامبر اعمال شده باشد، چون nachträgliche Freistellungen تا پایان دسامبر ممکن است پذیرفته شوند.
- ایجاد یا نگهداری موجودی کافی در حساب Verrechnungkonto تا در صورت کسر خودکار مالیات، از Überziehungszinsen جلوگیری شود.
- استفاده از توزیعات (Ausschüttungen) که میتوانند Vorabpauschale را کاهش دهند، یا در شرایطی که توزیعات بیش از Basisertrag باشد، مانع از پرداخت Vorabpauschale شوند.
- برای برخی سرمایهگذاران Finanztip پیشنهاد میکند Freistellungsauftrag را به میزانی معین تعیین کنند؛ بهعنوان مثال پیشنهادی که مطرح شده، حدود 178 یورو بهازای هر 10,000 یورو برای پوشش مالیات حدود 51 یورو مربوط به سال 2025 است.
- نگرش بلندمدت: برخی منابع مانند ExtraETF تأکید دارند که Vorabpauschale قابل محاسبه است و برای سرمایهگذاران بلندمدت معمولاً مانع جدی بازده نیست.
5. بحثها، انتقادات و چشمانداز آینده
نقدها عمدتاً بر این تمرکز دارد که Vorabpauschale نوعی «Steuerfalle» است: مالیاتی که حتی روی سودهای تحققنیافته اعمال میشود و سریعتر Sparer-Pauschbetrag را میسوزاند. رسانهها و تحلیلگران هشدار دادهاند که با افزایش Basiszins این فشار مالی افزایشی خواهد داشت؛ برای مثال ذکر شده است که افزایش به 3.20 درصد برای سال صندوق 2026 میتواند Vorabpauschale برای 2027 را تا 63 یورو بهازای هر 10,000 یورو افزایش دهد. به طور خلاصه، برخی هشدار میدهند که «حدود 1.75 درصد از ارزش ETF در سال میتواند Sparer-Pauschbetrag را مصرف کند» (اشارهای از تحلیل Focus).
در مقابل، دیدگاهی محتاطانهتر میگوید که Vorabpauschale قابل پیشبینی است و برای سرمایهگذاران بلندمدت و کسانی که از Freistellungsauftrag خوب استفاده میکنند، تبدیل به یک ریسک قابلکنترل میشود. روند کلی افزایشی Basiszins اما واقعیت افزایش بار مالیاتی بالقوه در طول زمان را نشان میدهد.
6. چکلیست عملی و نتیجهگیری
خلاصه نکات کلیدی و اقدامات ملموس برای سرمایهگذاران ETF:
- Freistellungsauftrag را قبل از پایان سال بررسی و در صورت نیاز تنظیم کنید؛ سقف Sparer-Pauschbetrag: 1,000 یورو برای افراد مجرد و 2,000 یورو برای زوجها.
- مقدار تقریبی Vorabpauschale را برای پرتفویتان تخمین بزنید (با توجه به Basiszins اعلامشده و Teilfreistellung مربوط به نوع صندوق).
- در صورت استفاده از بروکر خارجی، پاناسازی اظهارنامه و ثبت Vorabpauschale در Anlage KAP را فراموش نکنید.
- موجودی کافی در Verrechnungkonto نگه دارید تا از کسر خودکار و هزینههای اضافی جلوگیری شود.
- برای سرمایهگذاری بلندمدت، Vorabpauschale را بهعنوان یک هزینه قابل پیشبینی ببینید و تصمیمگیریهای بزرگ سبد را بر اساس بازده بلندمدت انجام دهید.
نتیجهگیری: Vorabpauschale با وجود جنبههایی که ممکن است آن را به «تله مالیاتی» تبدیل کند، با برنامهریزی سادهای مانند تنظیم Freistellungsauftrag و مدیریت نقدینگی قابل کنترل است. روند افزایشی Basiszins نشان میدهد که این موضوع باید در برنامهریزی مالی بلندمدت در نظر گرفته شود، اما برای بسیاری از ETF-سازندگان و سرمایهگذاران منطقی که اقدامات احتیاطی را انجام میدهند، تغییری بنیادی در استراتژی سرمایهگذاری ایجاد نمیکند.