خلاصه و معرفی چارچوب جدید حرکت و اشتغال میان اتحادیه اروپا و هند
در 27 ژانویه 2026، اتحادیه اروپا و هند در قالب یک توافقنامهٔ تجاری تاریخی چارچوبی برای تسهیل جابجایی نیروهای متخصص، دانشجویان، پژوهشگران و جوانان حرفهای اعلام کردند. این چارچوب که بر اساس «مود 4» توافقنامهٔ خدمات جهانی (GATS) شکل گرفته، دسترسی به بازار کار کشورهای عضو اتحادیه اروپا را برای ارائهدهندگان خدمات هندی در بسیاری از بخشها آسانتر میکند و هدفش تقویت هند بهعنوان یک قطب جهانی استعدادهاست.
چرا این چارچوب اهمیت دارد؟
این طرح همزمان با یک توافق آزاد تجاری گسترده و ایجاد دسترسی به بازار برای حدود دو میلیارد نفر اعلام شده است. با باز کردن 144 بخش خدماتی برای عرضهکنندگان هندی، از جمله حوزههای فناوری اطلاعات، آموزش و خدمات مالی، چشمانداز همکاریهای اقتصادی و انتقال تکنولوژی تقویت میشود. اهمیت دیگر آن، کاهش موانع اداری برای انتقال کارکنان میان شرکتها و شناسایی سریعتر مدارک حرفهای است که موجب ادغام سریعتر نیروی کار متخصص هندی در پروژههای اروپایی میشود.
چه گروههایی از این توافق بهرهمند میشوند
چارچوب جدید به چند گروه اصلی از شهروندان و نیروی کار هندی امکان دسترسی سادهتر به بازار کار اروپا را میدهد. تمرکز اصلی بر نیروهای ماهر است، اما دانشجویان، محققان و جوانان حرفهای نیز از مزایای قابلتوجهی برخوردار خواهند شد.
گروههای هدف
- متخصصان فناوری اطلاعات (IT) و توسعهدهندگان نرمافزار
- مهندسان و کارشناسان فنی
- پژوهشگران و اعضای هیئتعلمی
- کارکنان منتقلشده درونشرکتی (Intra-Corporate Transfers)
- Contractual service providers و Independent professionals
- دانشجویان بینالمللی و فارغالتحصیلان جوان در جستجوی فرصتهای کاری
اصول اجرایی و مزایای فرآیندی
چارچوب مبتنی بر مود 4 سرویسهای جهانی سازوکارهایی را برای انتقال موقت نیروی کار متخصص، اعطای مجوزهای لازم و تضمین حقوق اقامت خانواده فراهم میآورد. از مزایای عملی میتوان به توافقهای متقابل شناسایی مدارک حرفهای (MRAs)، تسهیل روند صدور ویزا و کاهش موانع اداری اشاره کرد که زمان و هزینهٔ جابجایی را بهطور چشمگیری کاهش میدهد.
توافقهای شناسایی مدارک (MRAs)
MRAs به معنای پذیرش متقابل استانداردهای حرفهای و مدارک تحصیلی بین هند و کشورهای عضو اتحادیه اروپاست. این سازوکار موجب میشود متخصصان رشتههایی مانند آیتی، مهندسی و پژوهش سریعتر وارد بازار کار شوند و نیاز به مراحل طولانی تایید مدارک از میان برداشته شود.
- شناسایی سطوح آموزش و صلاحیتها بین طرفین
- تسریع در صدور مجوزهای شغلی برای حرفههای مشخص
- ادغام سریع در پروژهها و تیمهای اروپایی
حقوق خانواده و اقامت همراهان
یکی از نکات مهم چارچوب، اعطای حقوق کار و اقامت برای اعضای خانوادهٔ همراه است که مهاجرت را برای متخصصان هندی عملیتر و پایدارتر میکند. این امر به یکپارچگی اجتماعی و اقتصادی خانوادهها در مقصد کمک کرده و انگیزهٔ جابجایی را افزایش میدهد.
اقدامات ویژهٔ آلمان: «Focus on India»
علاوه بر چارچوب سطح اتحادیه اروپا، آلمان بهصورت دوجانبه برنامهای موسوم به «Focus on India» را اجرا کرده که شامل 30 اقدام عملی برای تسریع مهاجرت نیروی کار هندی است. این برنامه نمونهای از تسهیلات ملی فراتر از مقررات اتحادیه محسوب میشود.
| اقدام | نتیجه / زمانبندی تقریبی |
|---|---|
| کوتاهشدن زمان پردازش ویزا | حداکثر دو هفته |
| درخواستهای دیجیتال بدون مراجعه به کنسولگری | تمامی فرایند آنلاین |
| تسریع در شناخت مدارک و تایید صلاحیت | ۳–۴ ماه |
| تسهیل جابجایی در بخشهای سلامت، آیتی و مهندسی | امکان انتقال در کمتر از ۵ ماه |
| هدف کلی | کاهش زمان و هزینهٔ جابجایی و جذب سریعتر استعداد |
فرصتها برای شرکتها و بازار کار در اروپا و هند
دسترسی بیشتر به نیروی کار متخصص هندی میتواند به شرکتهای اروپایی مزایای رقابتی بدهد: تکمیل مهارتهای دیجیتال، تسریع پروژههای تحقیق و توسعه، و کاهش کمبود نیروی انسانی در بخشهای تخصصی. از سوی دیگر، هند موقعیت خود را بهعنوان هاب استعدادها تقویت میکند و فرصتهای صادرات خدمات را افزایش میدهد.
بخشهای کلیدی سودبر
- فناوری اطلاعات و توسعه نرمافزار
- تحقیقات و توسعه در هوش مصنوعی و کلینتک
- خدمات مالی و بیمه
- آموزش و دانشگاهها
- بهداشت و خدمات درمانی
چالشها و مخاطرات محتمل
اگرچه تمرکز چارچوب بر نیروی کار ماهر است، تحلیلهای اروپایی چند نگرانی را مطرح کردهاند: تأثیرات احتمالی بر بازار کار محلی، نبود جزئیات قطعی دربارهٔ سهمیهها یا استثنائات برای بخشهای حساس، و تعامل با سیاستهای زیستمحیطی مانند مکانیسم تنظیم کربن مرزی (CBAM) که میتواند بر واردات و زنجیرهٔ تأمین تأثیرگذار باشد و در نتیجه بر بخشهای مرتبط با پایداری اثر بگذارد.
راهکارهای پیشنهادی برای کاهش ریسک
- پیگیری شفافیت در مقررات و جزییات سهمیهها در فرایند تصویب
- توسعه برنامههای آموزش و تطبیق مهارت در مقصد برای همافزایی با نیروی کار محلی
- ارزیابی اثرات زیستمحیطی و هماهنگی با قوانین مرتبط مانند CBAM
- تقویت همکاریهای دوطرفه در حوزهٔ سیاستگذاری و حفاظت از حقوق کارگران
راهنمای عملی برای متقاضیان هندی
برای کسانی که علاقهمند به استفاده از این فرصتها هستند، آمادهسازی از پیش و آشنایی با مسیرهای موجود کلید موفقیت است. برنامهریزی درست میتواند مدت زمان جابجایی را به حداقل برساند و ریسکهای اداری را کاهش دهد.
مراحل پیشنهادی برای اقدام
- بررسی اینکه آیا شغل یا برنامهٔ موردنظر تحت پوشش چارچوب یا MRAs قرار دارد
- تهیهٔ مدارک تحصیلی و شغلی و ترجمهٔ رسمی در صورت نیاز
- جستجوی کارفرما یا فرصتهای انتقال درونشرکتی که از تسهیلات جدید بهرهمند میشوند
- ارسال درخواست ویزا یا مجوز کار به صورت دیجیتال و پیگیری زمانبندی مورد انتظار (مثلاً برنامهٔ آلمان: دو هفته تا چند ماه)
- آمادهسازی برای همراهی خانواده و هماهنگی امور اقامتی و بیمهٔ سلامت
نتیجهگیری
چارچوب حرکت بین اتحادیه اروپا و هند فرصت بزرگی برای نیروی کار ماهر هندی و شرکتهای اروپایی فراهم میآورد: کاهش بروکراسی، شناسایی سریعتر مدارک و تسهیل ورود خانوادهها از مزایای کلیدی است. در عین حال توجه به مسائل زیستمحیطی، بازار کار محلی و شفافیت در جزییات اجرایی برای بهرهبرداری پایدار از این توافق حیاتی است. انتظار میرود روند تصویب تا پایان سال 2026 ادامه یابد؛ بنابراین متقاضیان و کارفرمایان باید از همین امروز برای استفادهٔ هوشمندانه و مسئولانه برنامهریزی کنند.