خلاصه و معرفی طرح جدید برای مهاجرت از مس به فیبر
در ژانویه 2026 یک کنسپت تنظیمگری برای خاموشسازی تدریجی شبکههای مسی و مهاجرت به فیبر نوری (FTTH) منتشر شد تا اینترنت گیگابیتی بهصورت سراسری فراهم شود. هدف اصلی این طرح، تسریع توسعه فیبر نوری، افزایش رقابت با تضمین دسترسی باز (Open Access) برای اپراتورهای رقیب و حفاظت از مصرفکنندگان در روند انتقال است. مطابق مفاد، خاموشسازی شبکههای مسی تنها زمانی مجاز خواهد بود که حداقل 80% از خانهها و کسبوکارها در یک قلمرو با فیبر پوشش داده شده باشند و فرایند انتقال به صورت تدریجی و با اطلاع قبلی انجام شود.
پیشزمینه و ضرورت تغییر
شبکههای مسی قدیمی محدودیتهای پهنباند و مصرف انرژی بالاتری دارند و ادامهٔ بهرهبرداری موازی از شبکهٔ مسی و فیبر، بهلحاظ اقتصادی و زیستمحیطی ناکارآمد و پرمصرف است. فیبر نوری (FTTH) ظرفیتهای بلندمدت برای اینترنت گیگابیتی، خدمات نسل آینده و پایداری انرژی بهتر را فراهم میکند. بههمیندلیل تنظیمگران تلاش میکنند تا انتقال به فیبر را تسهیل و مسیر خاموشسازی مس را قانونمند کنند.
- اعلام رسمی طرح در تاریخ 19 ژانویه 2026.
- شرط پوشش حداقل 80% «Homes Passed» برای مجوز خاموشسازی.
- 36 ماه پیشاعلام رسمی پیش از هر خاموشسازی در یک منطقه.
- توقف بازاریابی خدمات DSL به مدت 24 ماه در مسیر انتقال.
- الزام به تضمین Open Access برای حفظ رقابت در بازار.
بحثها و دیدگاههای مختلف
این طرح موافقان و منتقدانی دارد. از یکسو تنظیمگر بر اهمیت سرعتبخشی به توسعه فیبر و حفاظت از مصرفکننده تأکید میکند و از سوی دیگر برخی بازیگران صنعتی نگران تأخیر در پروژهها یا الزاماتی هستند که آنها را «تغییر اجباری» میدانند. همچنین یک انجمن صنعتی پیشنهاد داده است آستانهٔ پوشش برای خاموشسازی به 85% افزایش یابد تا از بروز تأخیرهای غیرضروری در توسعه فیبر جلوگیری کند.
- مزایا: اینترنت گیگابیتی، پایداری بلندمدت، کاهش هزینههای نگهداری در بلندمدت.
- معایب/نگرانیها: نیاز به سرمایهگذاری سنگین اولیه، ریسک کاهش خدمات در مناطق با پوشش کمتر، اختلاف نظر بر سر درصدهای آستانه.
مراحل اجرایی، زمانبندی و پروژههای پایلوت
طرح شامل مراحل عملیاتی مشخصی است تا مصرفکنندگان و بازار در طی فرایند محافظت شوند. قوانین الزامآور زمانبندی را تعیین میکنند: 36 ماه اطلاعرسانی قبل از خاموشسازی و توقف 24 ماههٔ بازاریابی برای خدمات DSL در مناطقی که در مسیر انتقال قرار دارند. علاوه بر این، پروژههای پایلوت برای آزمون فرایند انتقال و شناسایی مسائل فنی و اداری اجرا میشوند.
پروژههای پایلوت و نقش آنها
پایلوتها برای بررسی تأثیرات خاموشسازی شبکه مسی بر کاربران، ارزیابی کارآمدی مدلهای Open Access و یافتن راهکارهای مناسب برای مناطق روستایی و کمپوشش اجرا میشوند. این آزمایشها کمک میکنند تا سیاستها قبل از پیادهسازی گسترده اصلاح و مشکلات احتمالی شناسایی شوند.
- آزمون فرایند اطلاعرسانی و جلب رضایت کاربران در محیط واقعی.
- ارزیابی راهکارهای فنی برای انتقال خدمات حساس.
- بررسی اثرات اقتصادی و زیستمحیطی خاموشسازی همزمان شبکههای موازی.
وضعیت هماهنگی در سطح بینالمللی
در سطح اتحادیه اروپا تاریخ واحدی برای خاموشسازی تعیین نشده است؛ هر کشور میتواند مسیر و زمانبندی خود را بر اساس شرایط ملی تعیین کند. تمرکز کلی بر رقابت سالم، دسترسی باز و حفاظت از مصرفکننده است تا از ایجاد مونوپولیهای محلی جلوگیری شود.
حفاظت از مصرفکننده، رقابت و نکات فنی
حفظ حقوق مصرفکننده در طول فرایند مهاجرت از اهمیت بالایی برخوردار است. اطلاعرسانی شفاف، تضمین کیفیت خدمات هنگام انتقال و امکان انتخاب سرویسدهندههای مختلف از طریق سیاستهای Open Access از محورهای اصلی هستند. همچنین موضوع بهرهوری انرژی و اجتناب از نگهداری همزمان دو شبکه مطرح است؛ بهرهبرداری موازی معمولاً پرهزینه و پرمصرف است و باید در برنامهریزیها مد نظر قرار گیرد.
راهنمایی برای مصرفکنندگان
- پیش از هر اقدام از اطلاعیههای رسمی منطقهای مطلع شوید (حداقل 36 ماه پیشاعلام).
- در روند انتقال به فیبر، کیفیت و قیمت خدمات جدید را مقایسه کنید.
- در صورت نیاز به پشتیبانی یا شکایت، از کانالهای حمایتی تنظیمگر استفاده کنید.
توصیهها برای سیاستگذاران و اپراتورها
برای موفقیت مهاجرت به فیبر نوری لازم است که سیاستگذاران و اپراتورها هماهنگی نزدیک داشته باشند: برنامهریزی منسجم منطقهای، تسهیلات سرمایهگذاری برای مناطق کمجمعیت، تضمین دسترسی باز به زیرساخت و اجرای پروژههای پایلوت برای کاهش ریسکها. همچنین باید تعادل میان سرعت توسعه و حفاظت از مصرفکننده حفظ شود تا انتقال هم عادلانه و هم کارآمد باشد.
نتیجهگیری: آینده اینترنت با فیبر نوری
مهاجرت از شبکه مسی به فیبر نوری یک گام کلیدی برای رسیدن به اینترنت گیگابیتی و خدمات دیجیتال پیشرفته است. با اجرای تدریجی، تضمین حداقل 80% پوشش و الزام به دسترسی باز، هدف این است که تحول دیجیتال عادلانه، رقابتی و با کمترین آسیب برای مصرفکننده پیش برود. حفظ تعامل میان تنظیمگرها، اپراتورها و جوامع محلی و اجرای پایلوتهای هدفمند میتواند این گذار را موفق و پایدار سازد.