خلاصهای از قانون «حق تعمیر» در آلمان
در سال 2026 آلمان قانون جدیدی را براساس یک دستورالعمل اتحادیه اروپا تصویب کرده که هدف آن آسانتر کردن تعمیر لوازم خانگی و برخی دستگاههای الکترونیکی برای مصرفکنندگان است. این دستورالعمل باید تا 31 ژوئیه 2026 (31 July 2026) به قانون ملی منتقل شود و کابینه آلمان در تاریخ 25 مارس 2026 قانونی را تصویب کرد که به مصرفکنندگان «حق تعمیر» در طول عمر معمول محصول، فراتر از مدت گارانتی، میدهد.
کدام محصولات و چه الزاماتی وجود دارد؟
قانون شامل دستهای از کالاها میشود که معمولاً در خانه و زندگی دیجیتال استفاده میشوند و تولیدکنندگان موظف به فراهم کردن امکان تعمیر و قطعات یدکی برای آنها هستند.
- ماشین لباسشویی، خشککن و ماشین ظرفشویی
- یخچالها
- جاروبرقیها
- گوشیهای هوشمند، تبلتها و کامپیوترها
- پرینترها
- دوچرخههای برقی (E-Bikes)
تولیدکنندگان این گروهها موظفاند دستگاهها را با قیمتهای منطقی تعمیر کنند و قطعات یدکی را برای مدتزمانی بین 7 تا 10 سال پس از پایان تولید در دسترس قرار دهند.
حقوق مصرفکننده و تغییرات در ضمانت
از جمله حقوق جدید: اگر مصرفکننده در مدت دو سال گارانتی، به جای تعویض دستگاه، تعمیر را انتخاب کند، دوره ضمانت برای آن مورد به سه سال افزایش مییابد. برخی منابع عبارت «افزایش به مدت 12 ماه» را ذکر کردهاند که نشاندهنده اختلافات جزئی در بیان متن است.
- انتخاب تعمیر در طول دورهٔ اولیهٔ ضمانت میتواند مدت پوشش را افزایش دهد.
- حقوق مربوط به دستگاههای موجود از انتهای ژوئیه 2026 بهصورت بازگشتی اجرایی میشوند؛ اما الزامات طراحی جدید فقط برای محصولات خریداریشده از آن تاریخ به بعد اعمال میشود.
قانون تعریف روشنی از «عیب» ارائه میدهد: اگر محصولی معمولاً قابل تعمیر است اما به هر دلیلی تعمیر نشود، این موضوع میتواند حقوق ضمانت را فعال کند. این موضوع به تقویت حقوق مصرفکننده در برابر تولیدکنندگانی که دسترسی به قطعات یا اطلاعات لازم برای تعمیر را محدود میکنند کمک میکند.
الزامات طراحی و دسترسی به تعمیر
یکی از اهداف اصلی قانون، الزام تولیدکنندگان به طراحی محصولات بهصورت قابل تعمیر است. این به معنی اجتناب از قفلهای فنی مانند باتریهای غیرقابل تعویض و قفلهای نرمافزاری است که مانع تعمیر میشوند. محصولات باید طوری طراحی شوند که تعمیرکاران و مصرفکنندگان بتوانند آنها را باز، عیبیابی و قطعات را تعویض کنند.
پلتفرم آنلاین و شاخص تعمیرپذیری
یک پلتفرم آنلاین ایجاد خواهد شد که مصرفکنندگان را قادر میسازد تا کارگاهها و Repair-Caféها را بیابند و اطلاعات تعمیر را جستجو کنند. علاوه بر این، از ژوئن 2025 شاخص تعمیرپذیری برای دستگاهها از A تا E معرفی شده که به مصرفکننده کمک میکند قبل از خرید، میزان قابل تعمیر بودن دستگاه را بسنجد.
کارشناسان تأکید دارند که قیمت قطعات نباید بهقدری بالا باشد که انگیزهٔ تعمیر را از بین ببرد؛ بنابراین مقررات علاوه بر در دسترسپذیری قطعات، روی معقول بودن قیمتها نیز تمرکز دارد.
نکات عملی برای مصرفکنندگان
اگر دستگاهی شما خراب شد، این نکات ساده میتواند به شما کمک کند حق خود را بشناسید و بهترین تصمیم را بگیرید:
- پیش از هر چیز بررسی کنید آیا دستگاه تحت پوشش قانون جدید قرار دارد (ماشینهای لباسشویی، یخچالها، گوشیها و غیره).
- اگر در دو سال اول پس از خرید هستید، در صورت امکان تعمیر را انتخاب کنید تا مدت ضمانت افزایش یابد.
- در پلتفرم آنلاین دنبال کارگاه تعمیر یا Repair-Café بگردید و شاخص تعمیرپذیری دستگاه را مطالعه کنید.
- پیش از تعمیر از قیمت قطعات و هزینهٔ تعمیر اطلاع بگیرید تا مطمئن شوید هزینهها بازدارنده نباشند.
- رسیدها و اسناد خرید را نگه دارید؛ آنها در مطالبهٔ حقوق گارانتی و اثبات تاریخ خرید مهماند.
در مجموع، قانون جدید تلاشی است برای فرهنگسازی به سمت «تعمیر بهجای دور انداختن» و تقویت حقوق مصرفکننده در برابر دورریز الکترونیکی، اما موفقیت آن بستگی به اجرای صحیح، قیمتگذاری منطقی قطعات و همکاری تولیدکنندگان با شبکهٔ تعمیر دارد.