مروری بر یادبودها در زاکسن-آنهالت
در ایالت زاکسن-آنهالت (Sachsen-Anhalt) تعداد زیادی گِدِنکشتات و مکان یادبود وجود دارد که به قربانیان ناسیونالسوسیالیسم (نازیها) اختصاص یافتهاند. این یادبودها هم نقش یادآوری تاریخی دارند و هم مرکز آموزش برای نسلهای جوان و گروههای دانشآموزی هستند. آمارها نشان میدهد بنیاد یادبودهای زاکسن-آنهالت در سال ۲۰۲۵ افزایش بازدیدکننده را ثبت کرده و مجموع بازدیدها به حدود ۱۵۱٬۰۰۰ نفر رسیده است؛ رشد عمدتاً به خاطر بازدید گروههای مدرسهای بوده است، اما محدودیتهای ظرفیت در برخی سایتها نیز مورد تأکید قرار گرفته است.
یادبودهای برجسته و مکانهای مهم
مَهنمال گِدِنکشتِت KZ-Außenlager “MAGDA” — مگدبورگ-روتِنسه
مَهنمال اردوگاه فرعی MAGDA در منطقه مگدبورگ-روتنزه یکی از مکانهایی است که یاد قربانیان اردوگاهها را گرامی میدارد. در این مکان مراسمهایی برای بزرگداشت از جمله ادای احترام و نثار تاج گل برگزار میشود؛ از جمله یک مراسم نثار تاج گل که در تاریخ ۲۷ ژانویه ۲۰۲۶ برگزار شد.
گِدِنکشتِت Feldscheune Isenschnibbe — گاردِلیگِن (Altmarkkreis Salzwedel)
گِدِنکشتِت «فِلدشوبن ایزنسنیبِه» در گاردلیگن مکانی برای یادآوری وقایع و قربانیان منطقه آلتمارک است و نقش مهمی در حفظ حافظه محلی درباره خشونتها و جنایات دوران نازی دارد.
گِدِنکشتِت قربانیان اردوگاه Langenstein-Zwieberge
گِدِنکشتِتِ مربوط به قربانیان اردوگاه Langenstein-Zwieberge یادبود و آگاهیبخشی درباره شرایط و سرنوشت زندانیان آن اردوگاه را دنبال میکند و بخشی از شبکه یادبودهای منطقه است.
روتر اُکسِه (Roter Ochse) — هاله (Halle/Saale)
«روتر اوخه» در هاله یکی از گِدِنکشتات مهم است که علاوه بر نمایشگاههای دائمی، نمایشگاههای ویژه نیز برگزار میکند. از جمله یک نمایشگاه ویژه درباره دستگاه قضایی در دوران نازیها که از ۲۶ ژانویه تا ۲۷ مارس ۲۰۲۶ در این محل برگزار شد و به بررسی جنایات «نیروی قضاوت» در نام ملت آلمان میپرداخت.
گِدِنکشتِت موریتسپلاتس — مگدبورگ
گِدِنکشتِت موریتسپلاتس در مگدبورگ یکی دیگر از مکانهای یادبود شهری است که با برنامههای آموزشی و نمایشگاهی در تلاش برای حفظ یاد قربانیان و آموزش عمومی درباره رژیم نازی است.
گِدِنکشتِت قربانیان «اتانازی» نازیها — برن بورگ (Bernburg)
این یادبود به یاد قربانیان برنامههای «اتانازی» نازیها اختصاص دارد؛ برنامهای که منجر به کشتار بیماران و افراد آسیبپذیر شد. گِدِنکشتِتِ برن بورگ محل تأمل درباره این جنایات و پیامدهای اخلاقی و تاریخی آن است.
موزه سیناگُوگِه گرِبزیگ (Museum Synagoge Gröbzig) — شهرستان آنتالت-بیتِرفلد
موزه سیناگوگِه گرِبزیگ حافظهی جامعه یهودی محلی و تاریخ سیناگوگها و مهاجرت و آزار و اذیت یهودیان در دوران نازیها را به نمایش میگذارد و بخشی از شبکه فرهنگی-تاریخی منطقه است.
سیناگوگ پیشین در هاله (ساله)
سیناگوگ سابق در هاله نیز به عنوان یک مکان تاریخی اهمیت دارد و یادآور جوامع یهودی و سرنوشت آنها در دوران ملیسوسیالیسم است. این مکان نمادی از تاریخ محلی و یادبود قربانیان است.
رویدادها و برنامههای ویژه در مناسبتهای یادبود
در مناسبتهایی مانند روز یادبود هولوکاست (Holocaust Memorial Day) برنامههای متمرکز و نمادینی در سطح ایالت برگزار میشود. در سال ۲۰۲۶، مراسم مرکزی یادبود در پارلمان ایالتی مگدبورگ (Landtag Magdeburg) با تمرکز بر «زنان در مقاومت» برگزار شد؛ در این برنامه دکتر فراوکه گیکن سخنرانی داشت و فیلمی درباره هیلده کوپی نمایش داده شد.
علاوه بر برنامههای رسمی، گِدِنکشتاتها نمایشگاهها و مراسم محلی مانند نثار تاج گل، نشستهای آموزشی و نمایش فیلم برگزار میکنند. به عنوان نمونه، مراسم نثار تاج گل در مَهنمال MAGDA در تاریخ ۲۷ ژانویه ۲۰۲۶ برگزار شد و نمایشگاه موضوعی درباره قضاوت در دوران نازیها در روتر اوخه بین ۲۶ ژانویه تا ۲۷ مارس ۲۰۲۶ فعال بود.
بازدید، آموزش گروهی و محدودیتهای ظرفیت
بازدید از این یادبودها اغلب جنبه آموزشی قوی دارد و گروههای مدرسهای نقش مهمی در افزایش آمار بازدیدکنندگان ایفا میکنند. با این حال بنیاد یادبودهای زاکسن-آنهالت در گزارشهای خود به محدودیتهای ظرفیت و نیاز به برنامهریزی قبلی برای بازدیدهای گروهی اشاره کرده است.
- برنامهریزی قبلی: برای گروههای مدرسهای یا بازدیدهای بزرگ بهتر است از قبل هماهنگ شود تا ظرفیت و راهنما تضمین شود.
- احترام و حساسیت: این مکانها محل یادبود قربانیان هستند؛ احترام به فضا، سکوت مناسب و رعایت قوانین محل ضروری است.
- استفاده از منابع آموزشی: بسیاری از یادبودها برنامههای آموزشی، تورهای راهنما و نمایشگاههای مرتبط دارند که بازدید را غنیتر میکنند.
- زمانبندی بازدید: در ایام نمایشگاههای ویژه یا مراسم رسمی ممکن است تغییراتی در دسترسی و ساعات بازدید ایجاد شود؛ قبل از مراجعه اطلاعات برنامهای را چک کنید.
اهمیت بازدید و نقش یادبودها
بازدید از گِدِنکشتاتها بیش از یک تجربه تاریخی است؛ این بازدیدها یادآوری مسئولیت مدنی، آموزش درباره حقوق بشر و تأکیدی بر جلوگیری از تکرار فجایع تاریخی را به همراه دارند. حضور نسلهای جوان و برنامههای آموزشی در سراسر زاکسن-آنهالت نشاندهنده این پویایی و اهمیت است.
- کلمات کلیدی: یادبود، آموزش، مقاومت، قربانیان نازیها، عدالت تاریخی
- تشویق به بازدید مسئولانه و یادگیری فعال برای انتقال تاریخ به نسلهای آینده