مقدمه: وضعیت بریتانیاییهای قبل از برگزیت در آلمان
افرادی که پیش از نهاییشدن توافق خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا (پیش از پایان سال 2020) در آلمان سکونت داشتند، دارای حقوق اقامتی محافظتشده بر اساس توافق خروج اتحادیه اروپا-بریتانیا هستند. این گروه بهعنوان افرادی با حقوق اقامت پیشین شناخته میشوند و مسیر روشن و مشخصی برای انتقال به اقامت دائم ملی (Niederlassungserlaubnis) یا اجازه اقامت دائم اتحادیه اروپا (EU-Daueraufenthaltserlaubnis) دارند.
برای استفاده از این حقوق، متقاضیان باید درخواست خود را نزد اداره مهاجرت محلی (Ausländerbehörde) ثبت کنند. این راهنما بر مبنای اطلاعات رسمی نهادهای مرتبط مانند BAMF و BMI، و خلاصهسازی نکات عملی برای بریتانیاییهای مقیم پیش از برگزیت تهیه شده است.
تفاوتهای اصلی بین Niederlassungserlaubnis و EU-Daueraufenthaltserlaubnis
دو گزینه مهم برای اقامت دائم در آلمان وجود دارد که هر کدام مزایا و معایب متفاوتی دارند: Niederlassungserlaubnis (مجوز اقامت ثابت ملی) و EU-Daueraufenthaltserlaubnis (اجازه اقامت دائم اتحادیه اروپا). انتخاب بین آنها بستگی به نیاز به جابجایی در اتحادیه، مدت انتظار، هزینه و ثبات حقوقی دارد.
| ویژگی | Niederlassungserlaubnis (ملی) | EU-Daueraufenthaltserlaubnis (اتحادیه) |
|---|---|---|
| مدت اقامت لازم | معمولاً 5 سال (کوتاهتر برای دارندگان Blaue Karte EU) | 5 سال |
| زمان پردازش | تقریباً 4–12 هفته | تقریباً 4–18 ماه |
| هزینه | حدود 255 € | بین 109 و 147 € |
| قابلیت جابجایی در EU | حکم ملی: محدود به آلمان | افزایش حرکت و حقوق در سطح اتحادیه |
| ثبات حقوقی در صورت اقامت طولانی در کشور دیگر EU | قابلمقایسه کمتر پایدار | پایدارتر؛ تنها بعد از 6 سال غیبت در یک کشور دیگر EU ممکن است از بین برود |
| منبع: خلاصهسازی اطلاعات رسمی مؤسسات مرتبط و بررسیهای تخصصی | ||
در عمل، EU-Daueraufenthaltserlaubnis اداری دشوارتر و طولانیتر است اما مزیت حرکت در اتحادیه و پایداری حقوقی بیشتری دارد. Niederlassungserlaubnis سریعتر صادر میشود و برای کسانی که قصد ادامه کار و زندگی در آلمان را دارند، انتخاب عملی و سریعتری است.
شرایط عمومی مورد نیاز برای دریافت Niederlassungserlaubnis
براساس مقررات مربوط، متقاضیان معمولاً باید شرایط زیر را برآورده کنند تا مجوز اقامت دائم ملی را دریافت کنند:
- مدت اقامت قانونی: معمولاً حداقل 5 سال زندگی و کار در آلمان.
- نسخه کوتاه برای نیروی متخصص: برای دارندگان Blaue Karte EU مهلت معمول به 3 سال کاهش مییابد.
- سابقه پرداخت حق بیمه بازنشستگی: معمولاً حداقل 60 ماه (یا 36 ماه برای افراد واجد شرایط/مؤهل).
- توانایی مالی کافی و امنیت اقتصادی: مدارک درآمد و اشتغال پایدار.
- دانش زبان آلمانی در سطح B1 (در اغلب موارد).
- داشتن مسکن مناسب (قرارداد اجاره یا اثبات محل سکونت).
- آگاهی از قوانین اساسی و نظام اجتماعی آلمان (معمولاً از طریق آزمون یا مباحثه مرتبط).
استثناها و نکات مربوط به کارت آبی اتحادیه (Blaue Karte EU)
یکی از نکات مهم این است که دارندگان Blaue Karte EU از مدت اقامت کوتاهتری برای درخواست اقامت دائم بهرهمند میشوند؛ این مورد معمولاً برای نیروی متخصصِ با درآمد و تجربهٔ مشخص اعمال میشود و برای بسیاری از بریتانیاییهای شاغل در حرفههای تخصصی بسیار مرتبط است.
روند درخواست و مدارک لازم
روند معمول برای تبدیل وضعیت محافظتشده به اقامت دائم شامل تعیین وقت از Ausländerbehörde و ارائه مدارک مرتبط است. مدارک معمول عبارتند از:
- پاسپورت یا مدرک هویتی معتبر
- مدارک حقوق و دستمزد/قرارداد کاری و فیشهای حقوقی
- گواهیهای پرداخت بیمه و مستندات بیمه بازنشستگی
- گواهی زبان (معمولاً سطح B1)
- قرارداد اجاره یا مدرک اثبات محل سکونت مناسب
- در صورت لزوم، شرکت در گفتگوی ادغام یا ارائه مدارک مرتبط با ادغام
علاوه بر مدارک فیزیکی، بسیاری از دفاتر محلی امکان انجام یک بررسی پیشنیاز یا «quick-check» آنلاین (از سوی مؤسسات رسمی مانند BAMF) را توصیه میکنند تا متقاضی پیش از وقت ملاقات اصلی بداند که واجد شرایط است یا خیر.
ویژگیها و وضعیت ویژه بریتانیاییهای پیش از برگزیت
برای بریتانیاییهایی که قبل از برگزیت در آلمان ساکن بودهاند، چند نکته مهم وجود دارد:
- بدون نیاز به روادید جدید: برخلاف شهروندان جدید کشورهای ثالث، این گروه معمولاً مشمول الزام ویزای جدید نیستند و وضعیتشان محافظتشده است.
- حفظ حقوق تا زمانی که شرایط رعایت شود: وضعیت محافظتشده تا زمانی که شرایط لازم ادامه داشته باشد محفوظ میماند.
- خطر از دست رفتن وضعیت: ارتکاب جرایم جدی یا عدم رعایت الزامات ادغام (مانند عدم تلاش برای یادگیری زبان یا قطع طولانی ارتباط با زندگی اجتماعی-اقتصادی) میتواند منجر به از دست رفتن این حقوق شود.
بنابراین رعایت مقررات، نگهداری مدارک پرداخت بیمه و فیشهای حقوقی و همکاری با اداره مهاجرت محلی برای حفظ وضعیت حقوقی اهمیت بالایی دارد.
نکات کاربردی برای کارفرمایان و تیمهای منابع انسانی
در راهنماییهای تخصصی برای تیمهای HR تأکید شده است که برای نگهداشت نیروی متخصص باید مزایای وضعیتهای مختلف را بهروشنی توضیح داد. یک توصیهٔ برجسته عبارت است از:
«Fachkräfte mit einer Blauen Karte EU profitieren von kürzeren Fristen – heben Sie dies hervor, um Spitzenkräfte zu halten.»
بهطور عملی، کارفرماها میتوانند کمک کنند تا کارکنان واجد شرایط برای Blaue Karte EU یا درخواست اقامت دائم آماده شوند: ارائه مدارک اشتغال، پشتیبانی در دورههای زبان، برنامهریزی برای پرداختهای بازنشستگی و راهنمایی نسبت به روند اداری. این اقدامات هم برای کارمند و هم برای کارفرما منافع بلندمدتی دارد.
خلاصه زمانی، هزینهها و توصیههای نهایی
نکات کلیدی که باید در برنامهریزی برای درخواست اقامت دائم در نظر داشته باشید:
- مدت مورد نیاز برای هر دو مسیر معمولاً 5 سال است، مگر اینکه شرایط خاصی مانند کارت آبی وجود داشته باشد (کاهش به 3 سال).
- زمان پردازش برای Niederlassungserlaubnis تقریباً 4–12 هفته است؛ برای EU-Daueraufenthaltserlaubnis طولانیتر و بین 4–18 ماه است.
- هزینهها متفاوتاند: EU-Daueraufenthaltserlaubnis حدود 109–147 € و Niederlassungserlaubnis حدود 255 € گزارش شده است.
- BAMF توصیه میکند که در بسیاری از موارد درخواست EU-Daueraufenthaltserlaubnis در اولویت قرار گیرد، زیرا پایداری بیشتری دارد و در صورت اقامت طولانی در کشور دیگر اتحادیه تنها پس از شش سال از بین میرود.
توصیه نهایی: برای بریتانیاییهای مقیم پیش از برگزیت، حفظ مدارک کامل، برنامهریزی زودهنگام برای ارائه مدارک زبان و سابقه بیمه، و هماهنگی نزدیک با Ausländerbehörde و کارفرما بهترین راه برای تضمین انتقال آسان به اقامت دائم است. در صورت تردید، از بررسیهای پیش از موعد و مشاورههای رسمی اداری استفاده کنید و توجه داشته باشید که اقدامات قانونی یا عدم ادغام میتواند وضعیت محافظتشده را در معرض خطر قرار دهد.