1. مروری کلی بر اصلاحات «Bürgergeld»
در روز 15 ژانویه 2026، بوندستاگ برای نخستینبار دربارهٔ اصلاح جنجالی برنامهٔ «Bürgergeld» بحث کرد. برنامه قرار است از ژوئیهٔ 2026 به «Grundsicherung» یا «Grundsicherungsgeld» تبدیل شود و هدف رسمی دولت، افزایش خودمسئولی و تقویت مشارکت دریافتکنندگان یاری اجتماعی اعلام شده است.
ائتلاف حاکم متشکل از احزاب CDU، CSU و SPD و وزیر کار بربل باس (Bärbel Bas) مسئول هدایت این اصلاحات است. دولت میگوید قوانین سختگیرانهتر و سازوکارهای پاسخگویی لازم است تا نظام حمایتی پایدار باقی بماند.
2. مهمترین تغییرات ساختاری
اصلاحات چند محور کلیدی دارد که تاثیر مستقیم بر دریافتکنندگان کمک خواهد گذاشت: تغییر نام و چارچوب حقوقی به Grundsicherung، حذف دورهٔ یکسالهٔ معافیت برای داراییها، تعیین میزان شونوِرمن (Schonvermögen) براساس سن و محدود کردن هزینههای مسکن به حداکثر ۱٫۵ برابر مرزهای محلی.
حذف «یکسالِ Schonfrist» یعنی کسانی که داراییهایی فراتر از سقف مشخص داشته باشند زودتر تحت تأثیر مقررات جدید قرار میگیرند. همچنین محدودیت جدید برای هزینههای مسکن ممکن است به «اجبار به نقلمکان» برای بسیاری منجر شود.
3. مقررات مربوط به همکاری و سِندکسیونها (Sanktionen)
یکی از جنجالیترین بخشهای اصلاحات، تشدید کنترل مشارکت و افزایش میزان و طول مدت کسرِ کمکها در صورت عدم همکاری با دستگاههای کاریابی و دورههای آموزشی است. هدف اعلامشده، افزایش «Mitwirkung» یا همکاری فعال دریافتکنندگان با مسیرهای بازگشت به کار است.
| نوع تخلف | مجازات پیشنهادی |
|---|---|
| عدم ارسال یا شرکت در درخواستهای شغلی / غیبت در دورههای آموزشی | کاهش ۳۰٪ از پرداختها برای سه ماه |
| غیبت در قرارهای Jobcenter | کاهش برای یک ماه |
| موارد شدید یا پیدرپی | امکان قطع کامل کمکها |
| استثناء | افراد مبتلا به اختلالات روانی حفاظت میشوند |
قابل توجه است که قانون تلاش کرده است گروههای آسیبپذیر از جمله بیماران روانی را در برابر سختگیریهای کامل حفاظت کند، اما منتقدان نگران اثرات ناخواستهٔ «توپال کردن» شرایط برای کودکان و افراد آسیبپذیر هستند.
4. تأثیرات مالی و مقررات مربوط به هزینهها
یکی از تغییرات عملی و ملموس، محدود شدن هزینههای اجاره به حداکثر ۱٫۵ برابر مرزهای محلی است. این میتواند برای خانوادهها و افراد با مستأجرین پرهزینه منجر به فشار مالی و در بسیاری موارد الزام به نقلمکان به مناطق با اجارهٔ پایینتر شود.
محدودیت هزینههای مسکن و پیامدهای انتقال
علاوه بر این، قواعد جدید دربارهٔ Schonvermögen بر اساس سن ممکن است رفتار صرفهجویی و تصمیمات سرمایهای خانوارها را تحت تأثیر قرار دهد؛ کسانی که منابع اندکی دارند باید سریعتر خود را با معیارها تطبیق دهند.
5. واکنشهای سیاسی و اجتماعی
اصلاحات با مخالفت و حمایتهای متفاوتی مواجه شدهاند. در داخل SPD مناقشهای وجود دارد و اعضا میتوانند تا 23 مارس با درخواست اعضگی (Mitgliederbegehren) مخالفت یا اصلاح بخواهند. اتحادیهها و سازمانهای اجتماعی از جمله DGB خواستار بازنگری و اصلاحات هستند، با این استدلال که «سِندکسیونهای کامل» کودکان و گروههای آسیبپذیر را بیش از اندازه تحت فشار قرار میدهد.
رئیس DGB، یاسمین فهیمی (Yasmin Fahimi)، اتهامات سوءاستفاده را رد کرده و خواهان حفظ حمایت از افراد آسیبپذیر شده است. از سوی دیگر، احزاب اپوزیسیون هم دیدگاههای متفاوتی مطرح کردهاند: نمایندگان سبزها مانند تیمون دیزونوس (Timon Dzienus) این لایحه را «تازیانه زدن به پایین» خوانده و دربارهٔ رقمهای صرفهجویی دولتی اعتراض دارند (ادعای صرفهجویی تنها 86 میلیون یورو به جای میلیاردها یورو).
حزب چپ (Die Linke) خواهان توقف سِندکسیونها، تضمینِ سهمیهٔ آموزشآموزی (آموزش حرفهای) و تقویت خدمات واسطهگری شغلی است. در سوی دیگر طیف، حزب افدیآف (AfD) پیشنهادهایی از جمله «Bürgerarbeit» به مدت ۱۵ ساعت در هفته پس از شش ماه، کارتهای پرداختی خاص و سختگیری بیشتر علیه کار سیاه ارائه کرده است. نمایندهٔ CDU/CSU، کارستن لینمان (Carsten Linnemann)، بر رویکرد «Fördern und Fordern» یعنی «تشویق و الزام» تأکید کرده است.
6. چه انتظاری باید داشت و راهنمای عمل برای دریافتکنندگان
فرایند تصویب هنوز ادامه دارد: جلسات استماع و بررسیها ادامه دارد و تا زمان تصویب نهایی اصلاحات ممکن است تغییراتی وارد شوند. مهم است که افراد مشمول، از تغییرات آگاه باشند و در صورت دریافت اطلاعیهها از Jobcenter یا دفاتر محلی، بهموقع اقدام کنند.
- پیگیری اطلاعرسانی محلی Jobcenter و مراجعه به جلسات توجیهی.
- ثبت یا ارسال درخواستهای شغلی و مدارک مربوط به دورههای آموزشی در زمان مقرر تا از کسر کمک جلوگیری شود.
- بررسی وضعیت هزینههای مسکن و در صورت لزوم جستجوی گزینههای مسکن با اجارهٔ کمتر برای جلوگیری از اجبار به نقلمکان ناگهانی.
- در صورت بروز اختلاف یا تهدید به قطع کمکها، از مشاورهٔ اجتماعی و حقوقی محلی استفاده کنید.
در نهایت، اصلاحات نشاندهندهٔ توازنی است میان تلاش برای کنترل هزینهها و فشار بر افراد مشمول برای بازگشت به بازار کار. پیگیری روند سیاسی و شرکت در مشاورهها و گفتگوهای محلی میتواند به کسانی که تحت تاثیر قرار میگیرند کمک کند تا بهتر از حقوق و تکالیف خود آگاه شوند.