مروری بر وضعیت: تلاقی هوای قطبی و هوای معتدل
در این روزها یک «گرنزوِترلاگه» کلاسیک شکل گرفته است؛ سامانهٔ کمفشاری موسوم به Sturmtief «Elli» باعث برخورد هوای بسیار سرد قطبی از شمالشرق با هوای ملایم اقیانوسی از جنوبغرب میشود. مرکز این سامانه از جنوب بریتانیا به سمت مرکز آلمان حرکت کرده و تا شنبه در میانهٔ آلمان باقی میماند و تنها بهتدریج تضعیف میشود. گردش پادساعتگرد سامانه باعث ورود باد سرد شرقی تا شمالشرقی به نواحی شمالی و شرقی و هدایت تودههای هوای قارهای سرد به این مناطق میگردد، در حالی که جنوب و جنوبغرب با جریانهای هوای نرمالتر و ملایمتر از جنوبغرب تغذیه میشوند.
این ترکیب باعث ایجاد مرز تودهٔ هوایی شدیدی در سراسر کشور میشود: در شمال و شرق دماها معمولاً بین حدود −7 تا 0 درجه و محلی پایینتر قرار میگیرند، در حالی که در جنوب و جنوبغرب دماها سریعاً تا +4 تا +10 درجه بالا میروند. همین تفاوت دمایی تعیینکنندهٔ نوع و شکل بارش در نقاط مختلف خواهد بود؛ از جمله برف سنگین در شمال و شرق و باران یا باران یخزن در نوار گذار.
الگوی بارش: برف، باران و نوارهای گذار
در شب و روز جمعه، میدان بارشی از جنوبغرب به شمالشرق گسترش مییابد؛ تا صبح برف تا ناحیهای در حدود خط هامبورگ–درسدن خواهد رسید. بهخصوص برای ساعات اوج ترافیک صبحگاهی در ایالتهایی مانند نیدرزاکسن و ساکسونی، خطر وقوع «آشوب برف و یخبندان» برای تردد پیشبینی میشود.
میزان بارش و پراکندگی برف
مدلها برای نوار وسیعی از نزدیک درِسدن از طریق مگدبورگ تا بریمن مقدار تازهٔ برف بین 5 تا 10 سانتیمتر و محلی 10 تا 20 سانتیمتر را شبیهسازی میکنند؛ در مناطق کوهستانی و در لبههای ایستگاهیِ مانعگذار (ستالاجن) مقادیر تا 40 سانتیمتر نیز محتمل است. بخشهایی از شمال نیدرزاکسن، بهدلیل قرار گرفتن مداوم در هوای سرد، بیشترین بارشهای برف را تجربه خواهند کرد.
- شمال و شمالشرق: بارش عمدتاً برف با مقادیر قابلتوجه
- نوار میانی گذار (خط بریمن–درسدن): ترکیب برف، باران و باران یخزن
- جنوب و جنوبغرب: باران یا برف در ارتفاعات بالاتر؛ دماهای ملایمتر
در نوارهای گذار که هوای گرمتر مرطوب از بالا بر روی لایهٔ سرد نزدیک سطح حرکت میکند، پدیدهٔ باران یخزن و یخبندان مرطوب (gefrierender Regen / Eisregen) بسیار محتمل است. این نوع بارش میتواند پوششهای نازک و تقریباً نامرئی از یخ ایجاد کند و خطر افتادن و ترافیک را افزایش دهد.
باد شرقی قوی و خطر کولاک
همزمان با حرکت مرکز کمفشار، در ناحیهٔ شمالی و شرقی سامانه باد شرقی تا شمالشرقی تقویت میشود. انتظار میرود در بسیاری از مناطق تندبادهای لحظهای 60 تا 70 کیلومتر در ساعت رخ دهد و در سواحل و نواحی نزدیک دریا تا حدود 90 کیلومتر در ساعت برسد. ترکیب باد شدید با برف پودری سست میتواند منجر به کولاکهای شدید و انباشتهای برفی محلی شود.
اثرات بر راهها، خطوط آهن و زیرساخت
باد شدید همراه با برف باعث کاهش دید افقی، ایجاد دیوارههای برفی و بستهشدن جادهها میشود. خطوط ریلی نیز ممکن است بهخاطر کولاک و برفگرفتگی دچار اختلال و تأخیر یا حتی توقف کامل سرویس شوند. ایستگاهها و گذرگاههای کوهستانی در معرض خطر انسداد هستند.
- کولاک و انباشت برف روی جادهها
- کاهش دید و افزایش خطر تصادف
- تاخیر و لغو در شبکهٔ ریلی و حملونقل عمومی
- نقص احتمالی در تأمین برق محلی در صورت آسیب به شبکه
خطر یخبندان، دما و دورههای سرد طولانی
با نزدیک شدن مرکز کمفشار به آلمان، تقسیمبندی دمایی کشور واضحتر میشود: شمال و شمالشرق در هوای سرد باقی میمانند و دماها اغلب بین حدود −7 تا 0 درجه یا پایینتر خواهند بود. در مقابل، جنوب و جنوبغرب در سکتور هوای گرمتر قرار گرفته و تا نزدیک +10 درجه تجربه خواهند کرد. پس از عبور سامانه، شمال مقداری صافتر شده و همراه با پوشش برفی شبانه، یخبندانهای شدید رخ میدهد؛ در برخی پیشبینیها دماهای شبانه بین −15 تا −25 درجه مطرح شدهاند.
خطر باران یخزن و سطوح بسیار لغزنده
باران یخزن هنگامی رخ میدهد که لایهٔ هوای گرمِ مرطوب از بالا بر روی یک لایهٔ بسیار سرد نزدیک سطح زمین بلغزد؛ قطرات باران هنگام رسیدن به سطح یخ میزنند و لایههای نازک اما بسیار لغزندهٔ یخ (black ice) ایجاد میکنند. این پدیده میتواند بهسرعت سطوح پیادهروها، پلها و جادهها را ناامن سازد و خطر سقوط و تصادف را تا حد زیادی افزایش دهد.
توصیهها و اقدامات احتیاطی برای شهروندان
با توجه به ترکیب باد قوی، برف سنگین و امکان باران یخزن، اکیداً توصیه میشود هشدارهای رسمی آبوهوایی را دنبال کنید، از سفرهای غیرضروری خودداری کنید و برای شرایط اضطراری آماده باشید. رفتار محافظهکارانه در هنگام رانندگی و برنامهریزی جایگزین برای مسیرها و زمانبندی سفرها میتواند از خطرات جدی جلوگیری کند.
- آخرین هشدارهای هواشناسی و اطلاعیههای محلی را مرتباً چک کنید.
- در صورت امکان از سفرهای غیرضروری مخصوصاً در ساعات اوج ترافیک خودداری کنید.
- برای خودرو: لاستیکهای زمستانی، زنجیر چرخ در صورت نیاز، سرعت مطمئنه و فاصلهٔ طولانیتر را رعایت کنید.
- کیت اضطراری شامل چراغ قوه، پتو، غذای خشک، آب و بیلچهٔ کوچک همراه داشته باشید.
- مراقب افراد آسیبپذیر مانند سالمندان و بیماران باشید و در صورت نیاز کمکرسانی کنید.
نکات ویژه برای رانندگان: سرعت را کاهش دهید، از ترمز ناگهانی پرهیز کنید، چراغها را روشن نگه دارید و فاصلهٔ ایمنی را افزایش دهید. در مواجهه با کولاک، تا کاهش باد یا تجمع برف از توقف در کنار راه خودداری کنید و در صورت لزوم در محل امنی توقف نمایید.
روند پیشبینی و چشمانداز هفتهٔ آینده
با دور شدن تدریجی مرکز کمفشار به سمت جنوب در روز شنبه، میدان باد تا حدی تضعیف میشود اما گردش سامانه هنوز بهقدر کافی ادامه دارد تا انتقال هوای قطبی از شمال به جنوب ادامه یابد. بارشها بهتدریج از شمال به جنوب عقبنشینی میکنند؛ جنوبِ میانی و جنوبی ممکن است تا اواخر روز نیز برف یا باران را تجربه کنند. پس از آن، در شبهای صاف شمال، سرمای شدید و یخبندان طولانیمدت محتمل است.
نگرانیها برای اوایل هفتهٔ آینده
از ابتدای هفتهٔ بعد نشانههایی از ورود سامانهٔ کمفشار جدید وجود دارد که میتواند بارش جدیدی از برف، باران یخزن و باران بههمراه داشته باشد. مدلها در جزئیات توافق کامل ندارند: برخی سناریوها بر تداوم سرمای شدید و برف گسترده تأکید میکنند و برخی دیگر روند سریعتر گرمایش و تبدیل برف به باران را نشان میدهند. لذا پیگیری روزانهٔ پیشبینیها مهم است.
دسترسی به هشدارها و منابع محلی
برای دریافت اطلاعات دقیق و بهروز، از منابع رسمی هواشناسی ملی و اطلاعرسانیهای محلی استفاده کنید. سازمانهای مسئول هواشناسی و مدیریت بحران محلی معمولاً هشدارهای لحظهای، گزارشهای ترافیکی و دستورالعملهای ایمنی را منتشر میکنند. همچنین رسانهها و شبکههای خبری محلی میتوانند آخرین وضعیت جادهها، خطوط ریلی و اطلاعیههای تعطیلی را مخابره کنند.
بهطور کلی: هشدارها را جدی بگیرید، برنامهریزی سفر و کارهای روزمره را مطابق وضعیت آبوهوایی تنظیم کنید و تجهیزات و اقلام ایمنی لازم را در دسترس داشته باشید. ترکیب برف، باد شدید و باران یخزن میتواند بهسرعت شرایط را بحرانی کند؛ آمادگی و احتیاط بهترین راه برای کاهش خطر است.