کاهش در مراقبت: واریکن پیشنهاد اصلاحات را ارائه می‌دهد

مروری کلی بر پیش‌نویس «قانون نوآرایی در مراقبت»

در سال 2026 وزیر فدرال بهداشت، نینا وارکن (CDU)، پیش‌نویسی با عنوان «Pflegeneuordnungsgesetz» ارائه کرده است تا کسری مالی فزاینده بیمه مراقبت بلندمدت را جبران کند. وزارت پیش‌بینی می‌کند که سال 2027 حدود 7.6 میلیارد یورو کسری رخ دهد، سال 2028 بیش از 15 میلیارد و تا سال 2030 جمعاً بیش از 20 میلیارد یورو کمبود داشته باشد. وارکن این طرح را پاسخی به تغییرات جمعیتی و افزایش تعداد نیازمندان به مراقبت (بیش از شش میلیون نفر) معرفی می‌کند و می‌گوید بدون چنین اصلاحاتی، افزایش قابل توجه حق‌بیمه‌ها اجتناب‌ناپذیر خواهد بود.

هدف رسمی طرح

هدف اعلام‌شده طرح ترکیب سه محور است: کاهش یا تاخیر در برخی خدمات، سخت‌تر کردن دسترسی به سطوح مراقبت و افزایش سهم پرداختی گروه‌های مشخصی از جمعیت. طرح می‌کوشد از اصلاحات مالی برای جلوگیری از افزایش عمومی نرخ‌های بیمه استفاده کند و در عین حال پیامدهایی برای بیمه‌شدگان و خانواده‌ها به‌همراه دارد.

اعداد و ارقام کلیدی و جدول بررسی مالی

پیش‌نویس حاوی برآوردها و اهداف صرفه‌جویی مشخص است: در سال اول حدود 11 میلیارد یورو صرفه‌جویی و تا سال 2030 مجموعاً حدود 20.34 میلیارد یورو و کاهش‌های دیگری که در گزارش‌های داخلی آمده‌اند. چند رقم مهم که در متن طرح برجسته شده‌اند را در جدول زیر می‌بینید.

تغییرات در ساختار پرداخت‌ها و سهم‌ها

یکی از محورهای اصلی طرح تغییر در نظام سهم‌بندی و منابع درآمدی بیمه مراقبت است. این تغییرات شامل افزایش سهم برخی گروه‌ها، اعمال سهم برای گروه‌هایی که پیش‌تر معاف بودند و تغییر در سقف‌های محاسبه حق سهم می‌شود.

تعدیل سهم گروه‌ها

طرح پیش‌بینی می‌کند برای افراد بدون فرزند یک افزایشی معادل 0.1 نقطه درصد اعمال شود؛ بدین ترتیب «زوشلاگ» این گروه به 0.7 واحد درصد بالاتر از نرخ عمومی 1.8 درصد می‌رسد. همچنین پیشنهاد شده سقف محاسبه حق‌بیمه (Beitragsbemessungsgrenze) افزایش یابد که به‌گفته مسئولان در سال اول حدود 1.6 میلیارد یورو درآمد اضافی برای صندوق‌ها به‌همراه خواهد داشت.

شمول Minijobs و محدود کردن هم‌بیمه‌شدن همسران

برای نخستین بار پیشنهاد شده است بر حقوق Minijobs نیز حق بیمه مراقبت اعمال شود که به‌طور کامل توسط کارفرما پرداخت خواهد شد. همین‌طور آزادی هم‌بیمه‌سازی همسران کاهش می‌یابد: تنها گروه‌هایی مانند بازنشستگان، والدین کودکان خردسال، مراقبان خانوادگی یا افراد دارای معلولیت به‌طور رایگان همراه خواهند ماند؛ دیگر همسران باید سهمی معادل 0.52 درصد از درآمد مشمول حق بیمهِ بیمه‌شونده اصلی پرداخت کنند.

کاهش‌ها و محدودیت‌ها در خدمات و سطوح مراقبت (Pflegegrade)

در سمت خدمات، طرح مسیر روشنی از «صرفه‌جویی و هدایت‌گری» نشان می‌دهد: سخت‌تر شدن ورود به سطوح مراقبت، حذف یا کاهش برخی کمک‌های نقدی و تاخیر در ارتقاء سطح مراقبت برای موارد جدید.

سخت‌تر شدن ورود به Pflegegrad‌ها و تمرکز بر پیشگیری

پیش‌نویس قصد دارد معیارهای ورود به Pflegegradها، به‌ویژه در درجات 1 تا 3، را تشدید کند و در عین حال برنامه‌هایی برای پیشگیری و تشخیص زودهنگام، از جمله معاینات منظم برای افراد بالای 60 سال با هدف «توانبخشی قبل از مراقبت» (Reha vor Pflege)، پیشنهاد شده است. این رویکرد به معنی آن است که بسیاری از افراد که امروز آستانه دریافت حمایت را می‌گذرانند، در آینده یا دیرتر یا اصلاً مشمول نخواهند شد.

حذف Entlastungsbetrag برای Pflegegrad 1 و تبدیل Pflegegeld

یکی از جنجالی‌ترین بندها حذف مبلغ Entlastungsbetrag تا سقف حدود 131 یورو در ماه برای افرادی با Pflegegrad 1 است؛ این حمایت که برای کمک‌های خانگی و خدمات کوچک بود، قرار است حذف شود و در مقابل «همراهی مراقبتی» (Pflegebegleitung) معرفی شود که بیشتر مشاوره‌ای است تا پرداخت مستقیم هزینه‌ها. همچنین Pflegegeld فعلی قرار است به یک Entlastungsbudget جدید تبدیل شود که در سه ماه اول پس از تعیین اولیه در درجات 2 و 3 به‌نسبت قابل‌توجهی کاهش یابد؛ گزارش‌ها نشان می‌دهد که در این مدت برای Pflegegrad 2 حدود 579 یورو و برای Pflegegrad 3 حدود 957 یورو کاهش خواهد بود.

تاخیر در ارتقاء سطح و افزایش سهم هزینه‌های منزل‌نگهداری

قواعد ارتقاء به درجات بالاتر سخت‌تر و کندتر شده است: ارتقاء به درجه بالاتر تنها پس از شش ماه امکان‌پذیر خواهد بود؛ این بند به‌تنهایی طبق برآوردها در 2027 حدود 2.6 میلیارد یورو صرفه‌جویی ایجاد می‌کند. همچنین افزایشِ سهم بیمار از هزینه‌های اقامت در مراکز طولانی‌مدت کُندتر انجام می‌گیرد که از دید منتقدان به معنای فشار طولانی‌تر بر درآمد بازنشستگان است.

تأثیر بر مراقبان خانوادگی، بازنشستگان و خانواده‌ها

کانون بحث این است که بار اصلاحات تا چه حد بر دوش خانواده‌ها، مراقبان خانوادگی و گروه‌های آسیب‌پذیر منتقل می‌شود. بخش‌هایی از طرح سابقه حمایت‌های اجتماعی را تغییر می‌دهند و منتقدان از پیامدهای گسترده هشدار می‌دهند.

کاهش در حق بیمه بازنشستگی برای مراقبان خانوادگی

تا پیش از این، در شرایط معین صندوق‌های مراقبت تا 100 درصد حق بیمه بازنشستگی افراد را که به‌خاطر مراقبت از بستگان شغلی را کاهش داده یا ترک می‌کردند پرداخت می‌کردند؛ طرح این پوشش را به 70 درصد کاهش می‌دهد. محاسبات نمایشی نشان می‌دهد که این امر ممکن است منجر به کاهش حدود 64 یورو در ماه در میزان مستمری بازنشستگی افراد شود که به‌ویژه بر زنان اثرگذار خواهد بود، زیرا سهم بیشتری از مراقبت خانگی را بر عهده دارند.

تغییرات در قاعده 100.000 یورو و بازگشت بار به خانواده

قانونی که از 2019 محدودیتی را برای مطالبه هزینه‌های مراقبت از فرزندان براساس سقف درآمد 100.000 یورو قرار داده بود، پیشنهاد حذف شده است. یعنی در آینده ممکن است فرزندان با درآمدهای پایین‌تر نیز برای هزینه‌های اقامت والدین در مراکز مراقبت مسئول شناخته شوند؛ این موضوع انتقادهایی درباره انتقال هزینه‌ها به داخل خانواده برانگیخته است.

پیامدهای اجتماعی و جنسیتی

ناظران و گروه‌های اجتماعی هشدار می‌دهند که کاهش حمایت‌ها به‌ویژه به زیان مراقبان خانوادگی، افراد در درجات پایین مراقبت و ساکنان مراکز بستری با مستمری‌های محدود خواهد بود و می‌تواند افراد بیشتری را به نیاز به کمک‌های اجتماعی سوق دهد. همچنین تأثیر منفی بر دستمزدها و شرایط کاری در بخش مراقبت، در صورت تعلیق الزام به پرداخت دستمزدهای توافقی، می‌تواند بحران نیروی انسانی در این حوزه را تشدید کند.

تکمیل‌های جبرانی، روند سیاسی و مرحله بعد

طرح علاوه بر کاهش‌ها، شامل برخی اقدامات جبرانی و مکانیزم‌های جدید است که دولت آن‌ها را برای موجه نشان دادن اصلاحات برجسته می‌کند؛ در عین حال مسیر سیاسی طرح و واکنش‌ها تعیین‌کننده سرنوشت آن خواهد بود.

مکانیسم‌های جبرانی پیشنهادشده

از طرف وزارت پیشنهاد شده که از سال 2028 پرداخت‌های صندوق‌ها سالانه خودکار با شاخص تورم هسته‌ای هماهنگ شوند تا ارزش واقعی کمک‌ها حفظ شود. همچنین ابزارهایی مانند یک بودجه «میان‌بر» (Überbrückungsbudget) برای بحران‌های کوتاه‌مدت و یک «بودجه فضای اجتماعی» (Sozialraumbudget) معادل 175 یورو برای Pflegegrade 2 تا 5 برای تقویت خدمات محلی و همیاری‌های همسایگی پیش‌بینی شده است.

روند سیاسی و واکنش‌ها

در سطح فرایند قانونی، پیش‌نویس در مرحله هماهنگی بین وزارت‌ها قرار دارد و قرار است پیش از تعطیلات تابستانی به کابینه بیاید و سپس در پارلمان بررسی شود. این طرح با مخالفت گسترده احزاب چپ، سازمان‌های اجتماعی، اتحادیه‌ها و تشکل‌های مدنی روبه‌رو شده است که آن را متهم به بارگذاری هزینه‌ها بر اقشار ضعیف‌تر و خانواده‌ها می‌کنند. از سوی دیگر دولت بر حفظ سیستم دوگانه بیمه عمومی و خصوصی تاکید کرده و تشویق به تکمیل بیمه خصوصی تکمیلی را مطرح کرده است.

نتایج محتمل و نکات پایانی

اگر این پیش‌نویس به تصویب برسد، نخستین سال‌های اجرایی می‌تواند کاهش‌های فوری در پرداخت‌ها، تغییر در قواعد همبیمه‌سازی و فشار بیشتر بر خانواده‌ها و مراقبان را به‌همراه داشته باشد. مخالفان خواستار بازبینی و بررسی جایگزین‌هایی مانند مشارکت مالیات‌محور بیشتر یا گسترش گروه‌های مشمول بیمه دولتی هستند. در نهایت سرنوشت طرح بستگی به مذاکرات سیاسی، اصلاحات احتمالی و واکنش‌های اجتماعی و نهادهای مدنی دارد.